'

Έρευνα και Τεχνολογία είναι η ’Οικονομία της γνώσης’

Κουτσούκος Γιώργος

Έρευνα και Τεχνολογία είναι η

Η επένδυση στην Έρευνα και Τεχνολογία (Ε&Τ) αποτελεί βασική συνιστώσα για την ανάπτυξη της Παιδείας, του Περιβάλλοντος και του Πολιτισμού, αλλά και της ‘οικονομίας της γνώσης’ που οδηγεί στην βιώσιμη ανάπτυξη και παραγωγή πλούτου.  Η Ε&Τ συμβάλλει επίσης καθοριστικά στην πρόληψη ή αντιμετώπιση φυσικών ή υγειονομικών κινδύνων.

Η Έρευνα τόσο στις Θετικές όσο και στις Κλασικές επιστήμες, είτε πρόκειται για Βασική είτε για Εφαρμοσμένη Έρευνα, είτε πραγματοποιείται στον Ιδιωτικό είτε στο Δημόσιο τομέα, πρέπει να έχει ως στόχο και μέτρο αποτίμησης την Αριστεία σε εθνικό και ευρωπαϊκό ή ακόμα και παγκόσμιο επίπεδο.

Κύριοι Φορείς Ε&Τ είναι τα Πανεπιστήμια και τα Ερευνητικά Κέντρα ενώ δεν θα πρέπει να αγνοηθεί το δυναμικό για Ε&Τ δραστηριότητες των Επιχειρήσεων, των Νοσοκομείων και άλλων Φορέων.  Η στρατηγική για την Ε&Τ θα πρέπει να είναι συνολική, ενθαρρύνοντας τις συνεργασίες και την κινητικότητα των ερευνητών μεταξύ των παραπάνω Φορέων Ε&Τ. 

Η συνολική (δημόσια και ιδιωτική) δαπάνη της χώρας (περίπου 0.6% του ΑΕΠ) είναι η χαμηλότερη στην ΕΕ των 15 και από τις χαμηλότερες στην ΕΕ των 27.  Ο στόχος του 1.5% του ΑΕΠ (έναντι Ευρωπαϊκού στόχου 3% του ΑΕΠ) που τόσο η κυβέρνηση του ΠΑΣΟΚ όσο και η κυβέρνηση της ΝΔ έθεσαν (αρχικά για το 2010 και πρόσφατα για το 2015) πρέπει να διατηρηθεί, όσο και ο στόχος αύξησης της ιδιωτικής δαπάνης στο 40% της συνολικής.  Αυτό όμως θα πρέπει να γίνει μέσα από μια ολοκληρωμένη στρατηγική με μετρήσιμους στόχους και στη βάση συστηματικής αξιολόγησης των αποτελεσμάτων.

Η ανάπτυξη της Ε&Τ στον ιδιωτικό τομέα υστερεί χαρακτηριστικά στη χώρα μας, οι δε ιδιωτικές επενδύσεις στον τομέα αυτό είναι από τις χαμηλότερες στην Ευρώπη (περίπου 20% της συνολικής εθνικής δαπάνης).  Πρέπει να δοθούν κίνητρα για την ουσιαστική και όχι πλασματική ανάπτυξη της Ε&Τ στον ιδιωτικό τομέα, με βάση επιτυχημένες διεθνείς πρακτικές (π.χ. φορολογικά κίνητρα για επενδύσεις και απασχόληση ερευνητών).

Η συνεργασία των  Πανεπιστημίων και Ερευνητικών Κέντρων με την ελληνική Βιομηχανία και άλλους τομείς της Εθνικής Οικονομίας (Γεωργία, Αμυνα, κλπ.) θα πρέπει να ενισχυθεί αλλά δεν θα πρέπει να αποτελεί και αυτοσκοπό, ειδικά σε τομείς που δεν υπάρχει αξιόλογο βιομηχανικό δυναμικό στη χώρα μας.  Τόσο η συνεργασία με Βιομηχανίες σε ευρωπαϊκό ή παγκόσμιο επίπεδο όσο και η δημιουργία πόλων ερευνητικής αριστείας που θα προσελκύουν ξένους υψηλού επιπέδου ερευνητές, θα πρέπει να θεωρούνται θεμιτοί στόχοι για το ελληνικό ερευνητικό σύστημα λόγω των παράπλευρων ωφελειών που δημιουργούν.

Παράλληλα, θα πρέπει να ενισχυθεί η συνεργασία των Τοπικών Αρχών τόσο με τους Ερευνητικούς Φορείς όσο και με την Βιομηχανία για την δημιουργία συνθηκών που ευνοούν την καινοτομία και επιχειρηματικότητα, με βάση επιτυχημένες διεθνείς πρακτικές.

Τα Πανεπιστήμια και Ερευνητικά Κέντρα θα πρέπει να χρηματοδοτούνται στη βάση προγραμματικών συμφωνιών μεσοπρόθεσμης διάρκειας (π.χ. 5 ετών) με μετρήσιμους στόχους.  Η χρηματοδότηση αυτή θα πρέπει να καλύπτει τις προϋποθέσεις για ουσιαστική παραγωγή ερευνητικού έργου, ανάπτυξη ερευνητικής στρατηγικής και επίτευξη των στόχων. Η αξιολόγηση του ερευνητικού έργου με βάση διεθνείς πρακτικές και σε σχέση με τους αρχικούς στόχους θα αποτελεί προϋπόθεση είτε για την σύναψη νέας προγραμματικής συμφωνίας και χρηματοδότησης, είτε για αναδιάταξη, συγχώνευση ή κατάργηση του Φορέα.

Το φαινόμενο ίδρυσης νέων Ερευνητικών Φορέων με αμφισβητήσιμα κριτήρια θα πρέπει να εξαλειφθεί. Η κρατική χρηματοδότηση θα μπορεί να συμπληρώνεται από ειδικά Προγράμματα ανοικτά σε όλο το φάσμα των εμπλεκομένων στην Έρευνα που θα δίνονται σε ανταγωνιστική βάση, τόσο για οριζόντιες δράσεις (κινητικότητα ερευνητών, υποτροφίες για νέους ερευνητές, κλπ.) όσο και (ενδεχομένως) για ενίσχυση συγκεκριμένων θεματικών τομέων προτεραιότητας αυστηρά καθορισμένων και σε άμεση συνάρτηση με εθνικούς στόχους ανάπτυξης.

Σε τοπικό επίπεδο υπάρχουν τεράστιες δυνατότητες που έχουν μείνει ανεκμετάλλευτες. Η απερχόμενη δημοτική αρχή, αδράνησε αδικαιολόγητα και σε αυτόν τον τομέα. Το Πανεπιστήμιο ΠΑΤΡΩΝ έχει εξαιρετικό καθηγητικό προσωπικό. Η ΝΕΑ δημοτική αρχή σε συνεργασία με το Πανεπιστήμιο Πατρών & το Επιμελητήριο Αχαίας πρέπει να κάνει 5ετή & 10ετή σχεδιασμό για να πραγματοποιηθούν οι υποδομές και οι προυποθέσεις για ΄΄κυψέλες΄΄ έρευνας και επιχειρηματικότητας για να δημιουργηθούν νέες μόνιμες θέσεις εργασίας και οι προυποθέσεις ανάπτυξης για όλη την Αχαία & την Δυτική Ελλάδα.

Η ΠΑΤΡΑ θα μπορούσε να γίνει μια Ελληνική ΄΄silicon valley΄΄ και να προσελκύσει μεγάλες επενδύσεις και να εξάγει ΤΕΧΝΟΓΝΩΣΊΑ. Με αυτόν τον τρόπο όχι μόνο θα κρατήσουμε τους νέους επιστήμονες στην χώρα μας αλλά θα δημιουργήσουμε τις προυποθέσεις να επιστρέψουν και όσοι έφυγαν.

Η ΠΑΤΡΑ χρειάζεται νέα πολιτικά στελέχη που έχουν  υποδομή, γνώσεις, δεξιότητες αλλά κυρίως όραμα και αποφασιστικότητα & υπευθυνότητα να δώσουν λύσεις, να φέρουν αποτελέσματα ώστε να υπάρξει μόνιμη και σταθερή ανάπτυξη στην περιοχή μας που θα ξαναδώσει το χαμόγελο και την αξιοπρέπεια στους συμπολίτες μας που υποφέρουν και δοκιμάζονται τόσο σκληρά αυτήν την περίοδο.