ΕΚΤ vs Τσίπρα: 1-0 - Το χρονικό μίας προαναγγελθείσας ήττας

Κούρταλη Ελευθερία

ΕΚΤ vs Τσίπρα: 1-0 - Το χρονικό μίας προαναγγελθείσας ήττας

Στη μάχη με την ΕΚΤ, το σκορ είναι… προδιαγεγραμμένο. Δύσκολα κάποιος κερδίζει. Ακόμα και η Μέρκελ έχει κάνει πίσω…

Μετά την ανακοίνωση του πολυαναμενόμενου προγράμματος ποσοτικής χαλάρωσης, η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα αντιμετωπίζει τώρα ένα άλλο σημαντικό πρότζεκτ: την αντιμετώπιση της Ελλάδας.

Οι οικονομικοί σύμβουλοι του Αλέξη Τσίπρα έχουν δηλώσει πως μία από τις πρώτες αποστολές τους θα είναι να επαναδιαπραγματευθεί ο ΣΥΡΙΖΑ το χρέος Ελλάδας προς στην ΕΚΤ, μια… εκρηκτική ιδέα τόσο στους πολιτικούς κύκλους όσο και στους κύκλους των κεντρικών τραπεζών.

«Υπάρχουν κάποιες κόκκινες γραμμές που απλά θα είναι αδιαπραγμάτευτες για την ΕΚΤ», όπως δήλωσε ο Doug Rediker , οικονομολόγος της International Capital Strategies, ο οποίος ήταν πρώην εκπρόσωπος των ΗΠΑ στο ΔΝΤ, αναφέρει το CNBC.

Ο ΣΥΡΙΖΑ παραμένει απτόητος. «Εντολή του κόμματός μας είναι να επαναδιαπραγματευτεί», δηλώνει ο Γιάννης Βαρουφάκης.

Ο Βαρουφάκης, ο οποίος ήταν - πιο πρόσφατα - καθηγητής οικονομικών στο Πανεπιστήμιο του Τέξας στο Ώστιν, ενώ είχε επιτελέσει και σύμβουλος του πρώην πρωθυπουργού Γ. Παπανδρέου («βλακωδώς» όπως έχει τονίσει ο ίδιος) και περιγράφει τον εαυτό του ως φιλελεύθερος μαρξιστής, υποστηρίζει ότι δεν υπήρχε καμία ελπίδα η Ελλάδα να αποπληρώσει όλα αυτά που οφείλει.

«Η Ελλάδα χρεοκόπησε το 2010, και τι έκανε η Ευρώπη με την απέραντη σοφία της; Προσπάθησε να ασχοληθεί με ένα πρόβλημα φερεγγυότητας, επεκτείνοντας το μεγαλύτερο δάνειο στην ιστορία, στους αδύνατους ώμους του χρεοκοπημένου ελληνικού κράτους».

Η Ελλάδα έχει σίγουρα ένα βουνό  χρέους. Χρωστά περισσότερα από 310 δισεκατομμύρια ευρώ, όχι μόνο στην Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα, αλλά και στο ΔΝΤ, σε άλλες ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, καθώς και σε ιδιώτες επενδυτές.

Στην ΕΚΤ συγκεκριμένα, η Ελλάδα χρωστάει 27 δισεκατομμύρια ευρώ, με τη μορφή ομολόγων που αγοράστηκαν από την κεντρική τράπεζα το 2010 και το 2011, στο αποκορύφωμα της ευρωπαϊκής οικονομικής κρίσης. Υπό τον πρώην πρόεδρο της ΕΚΤ Jean-Claude Trichet,  προκάτοχο του Mario Draghi, η κεντρική τράπεζα αγόρασε τα ομόλογα, σε μια προσπάθεια να μειώσει τα επιτόκια στην Ελλάδα, έτσι ώστε να μπορέσει η χώρα να δανειστεί και πάλι από τις αγορές κεφαλαίων.

Τώρα, πολλά από αυτά τα ομόλογα λήγουν. Η Ελλάδα έχει μια μεγάλη αποπληρωμή 3,5 δισ. ευρώ τον Ιούλιο και άλλα 3 δισ. ευρώ τον Αύγουστο.

Η ομάδα της οικονομικής πολιτικής του ΣΥΡΙΖΑ θέλει την ΕΚΤ να διευκολύνει σημαντικά τους όρους αποπληρωμής. Σύμφωνα με τις δηλώσεις πολλών μελών του ΣΥΡΙΖΑ, είναι σαφές πως αυτό είναι μια κορυφαία προτεραιότητα για την νέα κυβέρνηση, και θα μπορούσε να οδηγήσει σε μια πρωτοφανή αναμέτρηση-μάχη μεταξύ του ΣΥΡΙΖΑ και της κεντρικής τράπεζας.

«Η ΕΚΤ μπορεί να κάνει πολλά πράγματα», έχει πει ο Γιάννης Μηλιός, ο οποίος αυτο-περιγράφεται ως μαρξιστής με διδακτορικό στα οικονομικά. Σύμφωνα με τον ίδιο, μια λύση θα μπορούσε να είναι μια συμφωνία ανταλλαγής (swap).

Σε αντάλλαγμα για τα ομόλογα που κατέχει σήμερα η ΕΚΤ, ο Μηλιός θέλει να δώσει στην κεντρική τράπεζα ένα διαφορετικό είδος ομολόγου - τίτλους αέναης διάρκειας (perpetual), υβριδικά ομόλογα, μηδενικού κουπονιού. Με άλλα λόγια, ένα ομόλογο που πληρώνει μηδενικό επιτόκιο για όλη τη διάρκειά του, η οποία σε αυτή την περίπτωση, θα είναι (σχεδόν)για… πάντα.

Ο Μηλιός επιμένει ότι η ΕΚΤ θα πάρει πίσω όλο τα λεφτά που της χρωστάει η Ελλάδα. Η  χώρα θα αρχίσει να αποπληρώνει το χρέος όταν η οικονομία έχει αναπτυχθεί επαρκώς έτσι ώστε το χρέος προς το ΑΕΠ να έχει πέσει στο 20%, από το 174% περίπου σήμερα.

Αυτό θα πάρει 58 χρόνια. Σύμφωνα με τον Μηλιό, αυτή η προτεινόμενη πολιτική του για την Ελλάδα θα πρέπει να υιοθετηθεί σε όλες τις χώρες με υψηλό χρέος στην ευρωζώνη.

Ο Βαρουφάκης πρότεινε μια ελαφρώς διαφορετική παραλλαγή του σχεδίου Μηλιού. Και αυτός θέλει η ΕΚΤ να δεχτεί ένα perpetual μηδενικού επιτοκίου, στο οποίο όμως να επισυνάπτονται και warrants του ΑΕΠ. Αυτά τα warrants είναι πληρωμές προς τον ομολογιούχο οι οποίες είναι συνδεδεμένες με την ανάπτυξη του ΑΕΠ της χώρας, και έχουν χρησιμοποιηθεί σε αναδιαρθρώσεις κρατικού χρέους στο παρελθόν. Ο κάτοχος των warrants πληρώνεται όταν η οικονομία αναπτύσσεται.

Τι λέει η ΕΚΤ για όλα αυτά; Προς το παρόν έχει αρνηθεί να σχολιάσει, ωστόσο από σήμερα σίγουρα θα αρχίσουν οι δηλώσεις πολλών αξιωματούχων της, σχετικά με το τι μέλλει γενέσθαι με αυτά που ο ΣΥΡΙΖΑ ζητά από την ΕΚΤ και τους εταίρους.

Ήδη έχουμε μία από τον Μπενουά Κερέ, μέλος του εκτελεστικού συμβουλίου της ΕΚΤ. «Η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα δεν θα συμμετάσχει σε οιαδήποτε ελάφρυνση χρέους της Ελλάδας», δήλωσε σε συνέντευξή του στην Handelsblat. «Δεν είναι αρμοδιότητα της ΕΚΤ να αποφασίσει εάν η Ελλάδα έχει ανάγκη από ελάφρυνση του χρέους. Αλλά είναι απολύτως σαφές ότι δεν μπορούμε να συμφωνήσουμε σε ελάφρυνση που θα περιλαμβάνει τα ελληνικά ομόλογα που κατέχει η ΕΚΤ» πρόσθεσε, διευκρινίζοντας ότι αυτό δεν θα ήταν δυνατόν για νομικούς λόγους.

Η ιδέα και μόνο ότι η κυβέρνηση ΣΥΡΙΖΑ μπορεί να μην θέλει να εξοφλήσει την ΕΚΤ εγκαίρως, βάζει την Ελλάδα σε αδύναμη θέση, ιδιαίτερα σε ότι αφορά το QE. Oι προϋποθέσεις που έθεσε ο Ντράγκι για να αγοράσει η ΕΚΤ ελληνικά ομόλογα ήταν, βασικά, τρεις: Να υπάρξει επιτυχής αξιολόγηση της τρόικας, να είναι η χώρα σε πρόγραμμα ( κάτι το οποίο ο Τσίπρας θα επαναδιαπραγματευθεί-  άλλο ένα εμπόδιο στο να συμμετέχει η Ελλάδα στο QE) και να έχει αποπληρώσει τα ομόλογα που λήγουν στην ΕΚΤ. Μόλις η Ελλάδα λοιπόν πληρώσει τα ομόλογα που λήγουν τον Ιούλιο, το χρέος της χώρας θα καταστεί επιλέξιμο για το πρόγραμμα.

O ΣΥΡΙΖΑ λοιπόν κινδυνεύει να το… παρακάνει .

Όπως σημειώνει ο Rediker, «δεδομένου ότι η ΕΚΤ ελέγχει τη ρευστότητα του ελληνικού τραπεζικού συστήματος, και επίσης είναι και νο ρυθμιστής του μέσω του SSM (εποπτικός μηχανισμός), η one-to-one επίθεση με την ΕΚΤ είναι μια μάχη που θα μπορούσε να τελειώσει πολύ άσχημα για την ελληνική κυβέρνηση».

Αν η ΕΚΤ σταματήσει τη χρηματοδότηση της ρευστότητας των ελληνικών τραπεζών, οι τράπεζες θα κινδυνεύσουν με κατάρρευση, ένα γεγονός που θα μπορούσε να οδηγήσει την Ελλάδα εκτός ευρώ.