Δισταγμός των ευρωπαϊκών τραπεζών για άντληση νέων κεφαλαίων – Οι ελληνικές τολμούν και ξεχωρίζουν

Κούρταλη Ελευθερία

Δισταγμός των ευρωπαϊκών τραπεζών για άντληση νέων κεφαλαίων – Οι ελληνικές τολμούν και ξεχωρίζουν

Ένα κύμα επενδυτικής ζήτησης που επέτρεψε στην Deutsche Bank και σε άλλες ευρωπαϊκές τράπεζες, όπως η ελληνική Alpha Bank, να αντλήσουν 6 δισ. ευρώ νεά κεφάλαια κατά τον τελευταίο μήνα, φαίνεται δύσκολο ως και απίθανο να ωθήσει και άλλες ευρωπαϊκές τράπεζες να ζητήσουν από τους μετόχους τους περισσότερα μετρητά, όπως επισημαίνει σε ανάλυσή του το Reuters.

Περισσότερα από τέσσερα χρόνια αφότου ξέσπασε η οικονομική κρίση, πολλοί διστάζουν να κάνουν το μεγάλο βήμα με περαιτέρω εκδόσεις μετοχών που συχνά είναι μη δημοφιλής με τους υφιστάμενους μετόχους, ενώ η πολιτική στη Βρετανία έχει κάνει τα πράγματα ακόμη πιο περίπλοκα.

Πολλές τράπεζες σε όλη την Ευρώπη πρέπει να αντλήσουν κεφάλαια για να μπορέσουν να είναι σύμφωνες με τις κεφαλαικές απαιτήσεις όπως αυτές ορίζονται στη Βασιλεία III που θα τεθεί σε ισχύ το 2019, με στόχο να αποτραπεί η επανάληψη της καταστροφής του 2008-2009, όταν οι φορολογούμενοι έπρεπε να διασώσουν μια σειρά από τράπεζες.

Με τις παγκόσμιες αγορές μετοχών να χτυπούν ρεκόρ, που τροφοδοτείται από τις τεράστιες ενέσεις ρευστότητας από τις κεντρικές τράπεζες, τώρα φαίνεται μια καλή στιγμή ωστόσο, για να προχωρήσουν οι τράπεζες σε κάτι τέτοιο, με πώληση νέων μετοχών.

Η Deutsche Bank στην Γερμανία, η Alpha Bank στην Ελλάδα και η VTB της Ρωσίας άντλησαν συνολικά 6 δισ. ευρώ, ενώ η Commerzbank την Τρίτη έδωσε τους λεπτομερείς όρους για την προσφορά μετοχών ύψους 2,5 της δισ. ευρώ. Η Τραπεζα Πειραιώς στην Ελλάδα βρίσκεται επίσης στην διαδικασία άντλησης μετρητών.

Οι επενδυτικοί τραπεζίτες έχουν χαιρετίσει τις πωλήσεις νεών μετοχών ως μια απόδειξη για τη ζήτηση για τραπεζικές μετοχές, συμπεριλαμβανομένων ακόμη και επενδύσειων υψηλότερου κινδύνου, όπως έκανε η Alpha Bank.
Αλλά οι τράπεζες είναι συχνά λιγότερο ενθουσιώδεις. Θα άντλησει κανείς κεφάλαια είτε επειδή κάποιος σε αναγκάζει, ή επειδή έχει επιχειρηματικό νόημα , δήλωσε ο Jaime Ramos Martin, διαχειριστής χαρτοφυλακίου μετοχών της Standard Life Investments.

Πολλές τράπεζες δεν βλέπουν επιχειρηματική λογική κατά την έκδοση μετοχών, πιστεύοντας ότι οι ρυθμιστικές αρχές θα τους δώσουν χρόνο για να δημιουργήσουν κεφάλαια σταδιακά από τα κέρδη τους ή με την έκδοση cocos, ομόλογα που μετατρέπονται σε μετοχές, αν χειροτερέψει η θέση της τράπεζας.

Στελέχη από έναν αριθμό τραπεζών που μίλησαν στο Reuters, υπό τον όρο της ανωνυμίας, δήλωσαν ότι δεν σχεδιάζουν ή έχουν ανάγκη να αντλήσουν κεφάλαια. Οπως δήλωσε ένας τραπεζίτης, οι επιτυχημένες πρόσφατες εκδόσεις σημαίνουν πως άλλες τράπεζες μπορεί να εξετάσουν να προχωρήσουν επίσης, αλλά οι περισσότεροι δεν χρειάζεται απαραιτήτως να το κάνουν ή δεν θέλουν να το κάνουν.

Η οικονομική κρίση, η οποία έγινε παγκόσμια, όταν η Lehman Brothers κατέρρευσε το φθινόπωρο του 2008, αφάνισε τα κεφαλαιακά αποθέματα ακόμη και των ισχυρότερων τραπεζών στον κόσμο. Οι πιο αδύναμες τράπεζες έπρεπε να στραφούν στις κυβερνήσεις τους για χρηματοδότηση της διάσωσής τους με δεκάδες δισεκατομμύρια, ενώ οι ισχυρότερες βγήκαν στις αγορές.

Στην Ευρώπη, οι 46 τράπεζες του δείκτη EuroStoxx 600 απευθύνθηκαν σε ιδιώτες επενδυτές για περισσότερα από 100 δισ. ευρώ κοινών μετοχών, από το φθινόπωρο του 2008, σύμφωνα με στοιχεία από Reuters. Το αποτέλεσμα ήταν ανάμικτο, με τεράστια κέρδη για κάποιους και βαριές απώλειες για άλλους.

Οι επενδυτές που έβαλαν σχεδόν 1,5 δισ. ευρώ στην βελγική KBC Bank πέρυσι έχουν πάει θεαματικά καλά. Αυτοί που αγόρασαν μετοχές τον περασμένο Οκτώβριο έχουν δει τις επενδύσεις τους να εκτοξέυονται κατά 55%, ενώ εκείνοι οι οποίοι είχαν εγγραφεί το Δεκέμβριο κερδίζουν 41%.

Οι επενδυτές των 7,2 δισ. ευρώ στην αύξηση του μετοχικού κεφαλαίου στην ισπανική τράπεζα Santander το Δεκέμβριο του 2008 κερδίζουν τώρα 19%.

Ωστόσο, όσοι έλαβαν μέρος στην έκδοση ύψους 1,25 δισ. ευρώ της Εθνικής Τράπεζας της Ελλάδας τον Ιούλιο του 2009, είναι αντμέτωποι με ζημιές της τάξης του 44%, και οι επενδυτές που συμμετείχαν στην έκδοση αξίας 499 εκατ. ευρώ της Τράπεζας της Ιρλανδίας τον Ιούνιο του 2010, χάνουν 88%.

Οι επενδυτικοί τραπεζίτες που συμμετέχουν στο σημερινό κύμα εκδόσεων μετοχών υποστηρίζουν πως οι επενδυτές θα κερδίσουν σημαντικά από την συμμετοχή τους. Οι μετοχές σχεδόν όλων των ευρωπαϊκών τραπεζών εξακολουθούν να διαπραγματεύονται πολύ χαμηλότερα από την λογιστική αξία.

Πολλές από τις αρχικές αυξήσεις κεφαλαίου που προκλήθηκαν από τις απαιτήσεις των ευρωπαϊκών stress tests, όπου τα οικονομικά των τραπεζών υποβλήθηκαν σε σενάρια κρίσης για να φανεί αν είχαν αρκετά κεφάλαια ή χρειάζεται να αντλήσουν περισσότερα. Αυτό έχει κάνει πολλές τράπεζες να δουν την άντληση ιδίων κεφαλαίων ως έσχατη λύση και ένα σημάδι ήττας.
Αλλά οι προβλέψεις των αναλυτών της Deutsche Bank φαίνεται να διαψεύδουν την υπόθεση ότι η λήψη περισσότερων κεφαλαίων αποτρέπει τις τράπεζες από την παροχή μιας καλής απόδοσης για τους μετόχους.

«Οι αγορές δεν τιμωρούν τις τράπεζες για την άντληση κεφαλαίων, εφόσον έχουν πραγματικά ανάγκη», δήλωσε ο αναλυτής της Deutsche, Matt Spick. Αντιθέτως, όπως πρόσθεσε, οι αγορές τιμωρούν τις τράπεζες που συνεχώς διατηρούν λιγότερα κεφάλαια από ότι η αγορά θέλει να έχεουν, καλώς ή κακώς.

Σύμφωνα με τους κανόνες της Βασιλείας ΙΙΙ, οι τράπεζες θα πρέπει να κριθούν με βάση των δείκτη core tier 1 - ένα μέτρο των κεφαλαίων υψηλής ποιότητας σε σύγκριση με το σταθμισμένο ενεργητικό.

Από τις 41 ευρωπαϊκές τράπεζες, η Deutsche Bank αναμένει 14 να έχουν δείκτες κεφαλαιακής επάρκειας πάνω από 11% το επόμενο έτος και η πρόβλεψη για την μέση απόδοση ιδίων κεφαλαίων θα είναι στο 11,7%.
Στις υπόλοιπες 27 τράπεζες, οι οποίες αναμένεται να έχουν δείκτη κεφαλαιακής επάρκειας κάτω από το 11%, η απόδοση των συνολικών ιδίων κεφαλαίων θα είναι μόνο 8,1%.

Δεν υπάρχει καμία απόδειξη ότι η αξιοπρεπή απόδοση για τους μετόχους παρεμποδίζεται από την ύπαρξη μίας ισχυρής κεφαλαιακής βάσης, όπως επισημαίνει ο ο Spick. Η πιθανή αιτία ήταν ότι οι τράπεζες που έχουν ήδη υψηλή κερδοφορία ήταν σε θέση να δημιουργήσουν μια ισχυρή κεφαλαιακή βάση, προσθέτει.

Υπάρχουν επίσης «εμπορικά» πλεονεκτήματα για τις τράπεζες που δραστηριοποιούνται στην επενδυτική τραπεζική, το να έχουν νέα κεφάλαια . Είναι σαφές ότι θα κερδιθούν νέες επιχειρηματικές δραστηριότητες οι οποίες θα προκύψουν από το να έχουν οι τράπεζες αυτά τα πρόσθετα κεφάλαιο, όπως επισημαίνει ο Μάρτιν. Αυτό σημαίνει ότι μπορούν να λαμβάνουν πλέον περισσότερο κίνδυνο και ούτω καθεξής.

Οι ελληνικές τράπεζες έχουν σφυγμομετρήσει τους ιδιώτες επενδυτές σε ότι αφορά την άντληση νέων κεφαλαίων, καθώς προσπαθούν να αποφύγουν να πέσουν υπό κρατικό έλεγχο. Έχουν χτυπηθεί από επισφαλή δάνεια κατά τη διάρκεια της κρίσης στην Ελλάδα και της ριζικής απαξίωσης το περασμένο έτος της αξίας των συμμετοχών τους σε ομόλογα του Ελληνικού Δημοσίου. Αυτό έχει αφήσει τις τέσσερις κορυφαίες ελληνικές τράπεζες με έλλειμμα κεφαλαίων 27,5 δισ. ευρώ.

Σύμφωνα με την διάσωση που χρηματοδοτείαι από την ΕΕ / ΔΝΤ, θα πέσουν υπό κρατικό έλεγχο, εκτός εάν μπορέσουν να αντλήσουν τουλάχιστον το 10% των αναγκών τους από ιδιώτες. Η Alpha ανακοίνωσε την 1η Μαΐου ότι έχει αντλήσει 457 εκατ. ευρώ, ίσο με το 10% του στόχου, και η Τράπεζα Πειραιώς έχει ήδη διασφαλίσει ότι θα μπορούσε να κρατήσει τον έλεγχο της διαχείρισης, όταν η Γαλλική Societe Generale και η Millennium BCP της Πορτογαλίας της πούλησαν τις ελληνικές επιχειρήσεις τους. Ωστόσο, Πειραιώς συνεχίζει να απευθύνεται στους επενδυτές για νέες μετοχές.

Στην Ιταλία, μια σειρά από μικρές τράπεζες έχουν κεφαλαιακές τρύπες που πρέπει να καλυφθούν πριν έρθουν κάτω από την εποπτεία της Ευρωπαϊκής Κεντρικής Τράπεζας το επόμενο έτος, κυρίως η Carige, η οποία χρειάζεται € 800 εκατ. Όμως, μεγάλες ιταλικές τράπεζες έχουν αντλήσει πάνω από 26 δισ. ευρώ νέα κεφάλαια από το καλοκαίρι του 2008 και δεν δείχνουν σημάδια μιας επικείμενης επιστροφής στις αγορές μετοχών.

Στη Βρετανία, η Τράπεζα της Αγγλίας έχει εντοπίσει £ 25 δισ. τρύπα κεφαλαίων μεταξύ των τραπεζών της χώρας, αλλά το πρόβλημα εδώ είναι τόσο πολιτικό όσο οικονομικά. Οι δύο μεγάλες τράπεζες που έχουν το περισσότερο ανάγκη κεφαλαίων, η Royal Bank of Scotland και η Lloyds, διασώθηκαν κατά τη διάρκεια της κρίσης με τεράστιο κόστος για τον βρετανό φορολογούμενο.

Οδιευθύνων σύμβουλος της RBS, Stephen Hester δήλωσε την Τρίτη ότι θα χρειαστούν άλλη 18 μήνες για να βελτιωθεί η κεφαλαιακή θέση της τράπεζας.
Αλλά ο μεγαλύτερος μέτοχος των δύο τραπεζών, η κυβέρνηση, θέλει να πουλήσει το μερίδιό της – και όχι να δώσει ακόμη περισσότερα δημόσια χρήματα καθώς πλησιάζουν και οι βουλευτικές εκλογέςν του 2015.