Οι δύο μεγάλοι πολιτισμοί

Τζαναβάρας Κώστας

Οι Κινέζοι είναι σήμερα οι μόνοι πρόθυμοι να επενδύσουν στη χώρα μας, σε τιμές όχι απλώς αξιοπρεπείς, αλλά σχεδόν αυτό που λέμε «όσο-όσο». Οι άλλοι, οι … φίλοι μας, ενδιαφέρονται να αρπάξουν μοναδικές αξίες σε όσο πιο εξευτελιστικές τιμές.

Οι Κινέζοι μας αποκαλούν «Σι Λα», δηλαδή «ο άλλος μεγάλος πολιτισμός». Οι σύμμαχοί μας, αυτοί που ενδιαφέρονται για την ανάκαμψή μας και τις διαβόητες «διαρθρωτικές μεταρρυθμίσεις», μας αποκαλούν ανύποπτοι [;] Greece.

Διαφορές προς αξιολόγηση

Δεν μας είναι καθόλου εύκολο να διακρίνουμε την βάρβαρη προσβολή. Η δυτικής εμπνεύσεως ισοπέδωση της σκέψης, της διανθισμένης με τελείως τετριμμένες διαφωνίες που δίνουν στο πλήθος επίφαση πολυφωνίας και δημοκρατίας, δεν μας επιτρέπει να το αξιολογήσουμε.

Άλλωστε η προέλευση της ύπουλα υπολογισμένης πρόκλησης ανάγεται στη Ρωμαϊκή εποχή και το πρόσχημα απολύτως αθώο : ο Γραικός ήταν αδελφός του Έλληνα. Πού είναι το πρόβλημα ;

Δεν είναι πρόβλημα να αυτοαποκαλείσαι Έλληνας και να σε αποκαλεί κάποιος όπως νομίζει ... Ούτε είναι πρόβλημα π.χ. την Κυρία που αυτοσυστήνεται με καμάρι «Παπαδάκη» να την προσφωνείς «Παπαδοπούλου» - το πατρικό της …

Φαίνεσθαι

«Η γυναίκα του Καίσαρα πρέπει όχι μόνο να είναι τίμια, αλλά και να φαίνεται» έλεγαν κάποτε στη Ρώμη. Σήμερα στη Δύση όχι απλώς αρκεί να φαίνεσαι για να «είσαι», αλλά είναι κοινό μυστικό ότι φαίνεσαι αλλά δεν είσαι.

«Τα ευχάριστα λόγια μπορεί να μην είναι αληθινά. Τα αληθινά λόγια μπορεί να μην είναι ευχάριστα.» λέει μία από τις πολλές κινέζικες παροιμίες που διδάσκουν έξυπνα, αποκαλύπτοντας την υποκρισία.

Φασισμός

Πρόβλημα για τους αυτοονομαζόμενους πολιτισμένους είναι μόνο ένας ναζιστικός χαιρετισμός, μία χειροδικία, μία εξύβριση – ακόμη και ένα μαύρο μπουφάν. Κάθε επιφανειακό επιχείρημα πείθει.

Δεν είναι πρόβλημα για τη δυτική ρηχότητα η καθημερινή κατάχρηση της προστακτικής. Η υποταγή είναι σχέση-must, ουδείς την υποψιάζεται ως αλυσίδα τυραννίας. Παραμένει το άλλοθι μέσω της καταξιωμένης υποκρισίας. Δεν ενδιαφέρει η ουσία, ούτε καν το αποτέλεσμα.

Η κινέζικη σοφία απλώς συμβουλεύει. Απλά. Αβίαστα. Αυταπόδεικτα. Το επιχείρημα αρκεί να διατυπωθεί για να πείσει. Να μας το εξηγήσει ένας Ινδός ; «Η αδέξια δύναμη σπάζει το κλειδί και χρησιμοποιεί το σκεπάρνι». Ραμπιντρανάθ Ταγκόρ.

Τα δυτικά υποκείμενα επιμένουν σε σκεπαρνιές, σε συνταγές σαν του ΔΝΤ, αποδεδειγμένα άνευ αποτελέσματος επί δεκαετίες. Δεν είναι στον πολιτισμό τους να αναγνωρίζουν τα λάθη τους. Αδιαφορούν παγερά σε νούμερα σαν το 27% ανεργία, 5% έμμονη ύφεση. Τα μυαλά τους είναι σε ράγες. Μπορούν να σκεφθούν, αλλά μόνο δικαιολογίες. Απαντούν έχοντας ξεχάσει την ερώτηση.

Ήθος

Οι υποτιθέμενοι Χριστιανοί της Δύσης κάνουν μεγαλοπρεπείς σταυρούς, αποδεχόμενοι το «αγάπα τον πλησίον σου», αλλά ουδόλως τους απασχολεί αν ανταποκρίνεται στις πράξεις τους. Κάποιες καλές πράξεις, ακόμη και τσιγγούνικες παροχές σε χρήμα, θα εξαγνίσουν τις αθλιότητες – μπορεί και όχι αθέατες.

«Ο συ μισείς ετέρω μη ποιήσεις» σύστησε ο Κομφούκιος, 6-7 αιώνες πριν διατυπωθεί στο Ευαγγέλιό μας. Εκτός από το ιστορικό δεδομένο, αγνοούμε [;] και την ουσία : πανθομολογουμένως καλοί άνθρωποι οι Κινέζοι, με έμφυτη ευγένεια, αλλά, αν κάνεις αυτό που μισούν και δεν σου κάνουν, «σου έχουν φυτέψει μία σφαίρα στο κεφάλι».

Όταν λένε «αφήστε όλα τα λουλούδια να ανθίσουν» δεν αναφέρονται στα «μπουμπούκια», ακόμη και πέρα από τον κόσμο της νύχτας.

Κυνισμός

Ο πολίτης της Δύσης έχει εξοικειωθεί από χρόνια με το «θάψιμο» απλών συνταγών και πρωτοπόρων εφευρέσεων. Ο λόγος ; Χαλάνε την πιάτσα. Και, αν έστω είναι ανεκτό αυτό π.χ. για τα περιστροφικά πιστόνια, τι μπορεί να πει κανείς για τις απάνθρωπες business με τον καρκίνο ; Ανεχόμαστε αδιάφορα την περιθωριοποίηση τόσο των απλών προληπτικών μέτρων όσο και των ανέξοδων θεραπειών. Πολιτισμός !

Η διαφορά με την Κινέζικη κοινωνική ηθική είναι δυσδιάκριτη. Δεν χωράει στα σημερινά καλούπια μας ο δυναμικός που είναι ταυτόχρονα καλός.

Το εκπαιδευτικό τους σύστημα προάγει πρωτίστως τη συνεργασία μεταξύ των μαθητών. Ακόμη δεν έχει [;] εισβάλει ο ανταγωνισμός στις τάξεις των σχολείων τους. Η Κινέζικη Παιδαγωγική Ψυχολογία είναι ανώτερου επιπέδου από την Δυτική. Χώρια που οι δυτικοί εκπαιδευτικοί δεν ξέρουν πια ούτε τη δυτική και τόσο καλά …

Η κριτική σκέψη είναι προσχηματική και προκατειλημμένη στη Δύση, στην Κίνα είναι αναπόσπαστο συστατικό της κουλτούρας και της εκπαίδευσης.

Επιλογές

Ο λαός που «μετράει το χρόνο σε δυναστείες», και ενώ έχει την ανάπτυξη 8% για αποτυχία, βρίσκεται ενώπιον σοβαρών προβλημάτων ανάπτυξης. «Φρόντισε να σκάψεις το πηγάδι πριν διψάσεις», λένε. Και το λένε πρώτα μεταξύ τους, και μάλιστα για να το κάνουν.

Οι προσεγμένες στρατηγικές κινήσεις τους δεν αφορούν τόσο λιμάνια και σιδηροδρόμους. Ξέρουν καλά ότι υπάρχουν πολύ σπουδαιότερα ζητήματα. Και το κυρίαρχο είναι αν θα επιτρέψουν την άλωση του πολιτισμού τους, αν θα αποδεχθούν την βαρβαρότητα του λεγόμενου εκσυγχρονισμού.

Η Ελλάδα στο σταυροδρόμι

Την ώρα που ακόμη και τα πιο φωτισμένα ελληνικά μυαλά απελπίζονται με την κρίση, η Κινέζικη σοφία υποδεικνύει : «Το κύμα θα φθάσει όσο χαμηλότερα γίνεται πριν γυρίσει». Η ελληνική στάση ήταν ιστορικά ακόμη πιο σθεναρή. Πολλές φορές γυρίσαμε κρίσεις προσθέτοντας ένα αμφίσημο «μόνο του».

Σε αυτά τα πλαίσια, το ιστορικό μας διακύβευμα δεν διευθετείται με ανασκαφές στην σκέψη των προγόνων μας και αντιγραφές. Αν έφθανε ένα copy/paste, δεν θα χρειαζόταν. Απαιτείται να μπούμε σε καινούργια κοσμοθεωρία. Ανώτερη.

Η Ελλάδα, ο Ελληνικός Πολιτισμός, εκφράζεται με μία λέξη : Ελευθερία. Αποδεχθήκαμε χίλιες δυό υποδουλώσεις και απάνθρωπα συστήματα γιατί κάναμε κακή χρήση του ιδανικού μας. Μήπως είναι καιρός να βρούμε γιατί συμβαίνει αυτό ; Μήπως είναι καιρός να λύσουμε το πρόβλημα του αυτοκαταστροφικού φθόνου, αυτού που υποδεικνύει η πρώτη κιόλας λέξη της γραπτής Ιστορίας μας ; «Μήνιν».

Η Κίνα, αφού επί τέλους καταδεχθούμε να την αποκαλέσουμε και εμείς Σι-Λα, μπορεί να μας μεταγγίσει ανέξοδα την πεμπτουσία του δικού της Μεγάλου Πολιτισμού : Ρεαλισμός.

Αν αναρωτηθούμε και ποια λέξη εκφράζει τη Δύση, η απάντηση είναι «Δράση». Με την συνοδεία των «υποκρισία», «χρήμα», «ισοπέδωση». Και η Ανατολή, αυτή που ξέρουμε σαν Ανατολή, με τη λέξη «Ενατένιση», που χωρίς δράση οδηγεί στην απραξία, τη νιρβάνα.

Και αντί να ψάχνουμε αν ανήκουμε στην Ανατολή ή τη Δύση, καλό είναι να αντιληφθούμε ότι δεν έχουμε κληρονομήσει μόνο τα ελαττώματα των προγόνων μας. «Κρατάμε» από τους κορυφαίους στο συνδυασμό ενατένισης και δράσης, ήθους και αποτελεσματικότητας, φιλοσοφίας ζωής και πλούτου. Αρχοντιά.

Αν χρειαζόμαστε βοήθεια, αφού οι ελληνικές οικονομικές δυνάμεις παραμένουν ισχυρές αλλά και ασύνδετες, η Κίνα έχει κάθε λόγο συνεργασίας. Ατενίζοντας ρεαλιστικά το δικό της μέλλον έχει με τη σειρά της να πάρει πολλά από την Ελληνική Σοφία.

Ίσως δεν έχουν σκεφθεί, ως απάντηση στις ανάγκες της σύγχρονης εποχής, την αξιοποίηση της Ελληνικής γλώσσας και του αλφαβήτου. Οι προσφερόμενες εναλλακτικές δεν συγκρίνονται.

Το διαδικαστικό τους πρόβλημα είναι λυμένο: «Άσπρη γάτα, μαύρη γάτα, αρκεί να πιάνει ποντίκια». Εμείς αρνούμαστε πεισματικά να αντιληφθούμε πιο στοιχειώδη …

Αποφάσισε τι θέλεις να γίνει, και οι λύσεις θα φανερωθούν

Κινέζικη σοφία, εκδόσεις Οδυσσέας.

Κώστας Τζαναβάρας