Το 2025 καταγράφεται ως έτος-ορόσημο για τη μάχη κατά της φοροδιαφυγής στην Ελλάδα, καθώς η πλήρης ενεργοποίηση των ψηφιακών εργαλείων ελέγχου μετέτρεψε την «αόρατη» οικονομία σε μετρήσιμη, δηλωμένη και φορολογήσιμη δραστηριότητα. Η τεχνολογία δεν λειτούργησε απλώς υποστηρικτικά· έγινε ο κεντρικός μηχανισμός συμμόρφωσης.
Σύμφωνα με την τελευταία έκθεση της Ευρωπαϊκή Επιτροπή για το Vat Gap 2025, το ελληνικό Δημόσιο χάνει πλέον έως και 7 δισ. ευρώ λιγότερα έσοδα από ΦΠΑ ετησίως σε σχέση με την προηγούμενη δεκαετία. Πρόκειται για μια θεαματική μεταβολή, που αποτυπώνει τη συστηματική συρρίκνωση του κενού είσπραξης φόρων.
Η έκρηξη των δηλωμένων τζίρων
Τα αποτελέσματα είναι ήδη ορατά στις φορολογικές δηλώσεις. Το 2025 καταγράφηκε ιστορικό ρεκόρ αύξησης των δηλωμένων ακαθάριστων εσόδων των ελεύθερων επαγγελματιών για το 2024, αποκαλύπτοντας εισοδήματα που έως πρότινος παρέμεναν εκτός επίσημου συστήματος.
Κλάδοι με παραδοσιακά υψηλή χρήση μετρητών εμφάνισαν διψήφιες αυξήσεις τζίρου, όχι λόγω εκρηκτικής ανάπτυξης, αλλά επειδή η πραγματική οικονομική δραστηριότητα άρχισε να αποτυπώνεται ψηφιακά. Μπαρ, ταξί, τεχνικά επαγγέλματα και οικοδομή βρέθηκαν στο επίκεντρο της αλλαγής, με αυξήσεις από 8% έως και άνω του 15%.
POS παντού και τέλος στα “κενά”
Καθοριστική υπήρξε η καθολική επέκταση της αποδοχής πληρωμών με κάρτες το 2024, ένα μέτρο που –σύμφωνα με μελέτη του ΙΟΒΕ– απέδωσε άμεσα επιπλέον 400 εκατ. ευρώ έσοδα ΦΠΑ μέσα σε έναν χρόνο. Το πραγματικό αποτύπωμα, ωστόσο, αναμένεται να φανεί ακόμη ισχυρότερο το 2025, καθώς το μέτρο εφαρμόστηκε πλήρως σε όλη τη διάρκεια του έτους.
Η τεχνική διασύνδεση POS–ταμειακών–myDATA εξάλειψε το χάσμα ανάμεσα στις εισπράξεις και τις δηλώσεις. Κάθε συναλλαγή αφήνει πλέον ψηφιακό ίχνος σε πραγματικό χρόνο, προσβάσιμο τόσο στη φορολογική διοίκηση όσο και στον ίδιο τον καταναλωτή.
myDATA: από εργαλείο σε “νευρικό σύστημα”
Τα ηλεκτρονικά βιβλία myDATA μετατράπηκαν από μια τυπική υποχρέωση σε πυρήνα της φορολογικής λειτουργίας. Από το 2024 και μετά, οι δηλώσεις ΦΠΑ διαμορφώνονται αυτόματα, ενώ η ΑΑΔΕ γνωρίζει τον τζίρο των επιχειρήσεων σε πραγματικό χρόνο, χωρίς να περιμένει ετήσιες δηλώσεις.
Η φορολογική συμμόρφωση έπαψε να βασίζεται στον φόβο του ελέγχου και άρχισε να στηρίζεται στην τεχνολογική βεβαιότητα.
IRIS και ψηφιακό χρήμα: το τέλος της ανωνυμίας
Παράλληλα, οι άμεσες πληρωμές μέσω IRIS επεκτάθηκαν ραγδαία το 2024 και το 2025, ενισχύοντας περαιτέρω τη διαφάνεια. Οι συναλλαγές καταγράφονται αυτόματα στα myDATA, ενώ από τα τέλη του 2025 το IRIS εισέρχεται δυναμικά και στο οργανωμένο λιανεμπόριο. Από τον Ιανουάριο του 2026, τα όρια συναλλαγών διπλασιάζονται, ενισχύοντας ακόμη περισσότερο τη χρήση του.
Αυτοσυμμόρφωση: το νέο μοντέλο
Το πιο κρίσιμο στοιχείο της νέας εποχής είναι η «αυτοσυμμόρφωση». Η ΑΑΔΕ δημοσιεύει πλέον μέσους τζίρους ανά ΚΑΔ, οι οποίοι ενσωματώνονται στον υπολογισμό του τεκμαρτού εισοδήματος. Έτσι, οι μεγάλες αποκλίσεις δεν κρύβονται, αλλά λειτουργούν ως αυτόματοι δείκτες κινδύνου για ελέγχους.
Από τις απώλειες στα οφέλη
Δεν πρέπει να ξεχνά κανείς ότι την περίοδο 2010–2024, η Ελλάδα έχασε πάνω από 73 δισ. ευρώ μόνο από τη φοροδιαφυγή στον ΦΠΑ, με βαρύ τίμημα για μισθούς, συντάξεις και υγιείς επιχειρήσεις. Μετά το 2019, όμως, η κατεύθυνση αντιστράφηκε οριστικά.
Το 2025 αποδεικνύει ότι η τεχνολογία δεν είναι απλώς εργαλείο ελέγχου, αλλά μοχλός δικαιοσύνης και σταθερότητας. Και αυτή τη φορά, τα στοιχεία μιλούν από μόνα τους.
