Μια ριζική αναμόρφωση του Κληρονομικού Δικαίου φέρνει το νέο νομοσχέδιο που ετοιμάζεται να τεθεί σε ισχύ από το 2026, με στόχο τον εκσυγχρονισμό των διαδικασιών, τη μείωση των αποποιήσεων κληρονομιάς και την προστασία των κληρονόμων από υπερχρέωση.

Οι αλλαγές αφορούν σχεδόν κάθε πτυχή της κληρονομικής διαδικασίας — από τις διαθήκες και τα ποσοστά διανομής, έως την ευθύνη για χρέη και τη διαχείριση της περιουσίας.

Τέλος στην “παγίδα” των χρεών – Δεν θα κληρονομούνται οφειλές πέραν της περιουσίας

Η πιο σημαντική τομή του νέου πλαισίου είναι ότι οι κληρονόμοι δεν θα ευθύνονται πλέον με την προσωπική τους περιουσία για τα χρέη του διαθέτη. Η ευθύνη τους θα περιορίζεται αποκλειστικά στην αξία της κληρονομιάς που λαμβάνουν.
Έτσι, αν η περιουσία ενός αποθανόντος έχει μικρότερη αξία από τα χρέη του, ο κληρονόμος δεν θα υποχρεώνεται να αποποιηθεί, καθώς οι οφειλές θα εξοφλούνται μόνο από τα κληρονομηθέντα περιουσιακά στοιχεία. Πρόκειται για μια πρακτική λύση σε ένα από τα πιο συχνά προβλήματα της ελληνικής κοινωνίας, όπου κάθε χρόνο χιλιάδες πολίτες αποποιούνται περιουσίες λόγω χρεών.

Νέα εποχή για τις διαθήκες – Ψηφιακή δημοσίευση και τέλος στις πολύμηνες διαδικασίες

Αλλάζει πλήρως ο τρόπος δημοσίευσης των διαθηκών. Πλέον, οι συμβολαιογράφοι θα αναλαμβάνουν τη διαδικασία, η οποία θα γίνεται ψηφιακά, μέσω Ηλεκτρονικού Μητρώου Διαθηκών, χωρίς να απαιτείται παρέμβαση δικαστηρίου.
Παράλληλα, το κληρονομητήριο, δηλαδή το πιστοποιητικό που αναγνωρίζει τα δικαιώματα των κληρονόμων, θα εκδίδεται απευθείας από δικηγόρο, απλοποιώντας τη διαδικασία και μειώνοντας τη γραφειοκρατία.

Οι ιδιόγραφες (χειρόγραφες) διαθήκες θα υπόκεινται πλέον σε αυστηρότερους ελέγχους γνησιότητας, ώστε να αποφεύγονται οι πλαστογραφήσεις και οι δικαστικές αντιπαραθέσεις.

Αύξηση της νόμιμης μοίρας για τον σύζυγο και νέα βάση για τα παιδιά

Αλλάζουν και οι ποσοστώσεις διανομής της περιουσίας. Η νόμιμη μοίρα του επιζώντος συζύγου αυξάνεται από 25% σε 33,3%, όταν υπάρχουν και παιδιά, ενώ το υπόλοιπο 66,7% θα κατανέμεται στους απογόνους.
Η ρύθμιση αυτή στοχεύει να ενισχύσει οικονομικά τον επιζώντα σύζυγο, ιδίως σε περιπτώσεις όπου δεν υπάρχει επαρκές εισόδημα ή όταν το ζευγάρι μοιραζόταν κοινή περιουσία.

Επιπλέον, προβλέπεται νέος τρόπος αποζημίωσης για τις περιπτώσεις που κάποιος κληρονόμος αποκλείεται από ακίνητο μέσω διαθήκης: αντί για συγκυριότητα, θα λαμβάνει χρηματική αποζημίωση βάσει της αντικειμενικής αξίας.

Κληρονομικές συμβάσεις και προστασία συντρόφων

Εισάγεται για πρώτη φορά ο θεσμός των κληρονομικών συμβάσεων, όπου ο διαθέτης θα μπορεί —εν ζωή— να συμφωνεί με τους μελλοντικούς κληρονόμους του για τον τρόπο διανομής της περιουσίας, υπό συγκεκριμένους όρους και νομικές εγγυήσεις.
Επίσης, για συντρόφους χωρίς γάμο ή σύμφωνο συμβίωσης, θα προβλέπεται δικαίωμα προσωρινής παραμονής στην κοινή κατοικία, χωρίς όμως πλήρες κληρονομικό δικαίωμα.

Πότε τίθενται σε ισχύ

Οι αλλαγές που αφορούν τις διαθήκες, το κληρονομητήριο και τη νέα διαδικασία δημοσίευσης προβλέπεται να εφαρμοστούν από την 1η Ιανουαρίου 2026, σύμφωνα με τον νόμο 5221/2025. Οι υπόλοιπες διατάξεις αναμένεται να οριστικοποιηθούν μετά την ψήφιση του νέου Κώδικα Κληρονομικού Δικαίου, ο οποίος βρίσκεται στο τελικό στάδιο επεξεργασίας.

Με το νέο πλαίσιο, η Ελλάδα κάνει ένα σημαντικό βήμα προς ένα πιο δίκαιο, γρήγορο και διαφανές σύστημα κληρονομιών, μειώνοντας τη δικαστική ταλαιπωρία και προστατεύοντας τις οικογένειες από τα βάρη του παρελθόντος.

Facebook Comments