Από τα μπλόκα… στον δημοσιονομικό εκτροχιασμό

Αυτό που εκτυλίσσεται σήμερα στους δρόμους δεν αφορά μόνο τον αγροτικό κόσμο. Δεν είναι απλώς μια ακόμη κοινωνική κινητοποίηση. Είναι ένα επικίνδυνο πολιτικό και οικονομικό μήνυμα, που αν δεν διαβαστεί εγκαίρως, μπορεί να εξελιχθεί σε αφετηρία νέων δημοσιονομικών παρεκκλίσεων.

Η ελληνική γεωργία πράγματι βρίσκεται σε κρίση. Το κόστος παραγωγής αυξάνεται, η ενέργεια πιέζει, η κλιματική αλλαγή μεταβάλλει τις αποδόσεις και το παραγωγικό μοντέλο παραμένει χαμηλής προστιθέμενης αξίας. Αυτά είναι πραγματικά προβλήματα και δεν αμφισβητούνται. Εκεί που αρχίζει το πρόβλημα είναι όταν οι αναγκαίες λύσεις αντικαθίστανται από μαξιμαλιστικές απαιτήσεις, χωρίς κοστολόγηση, χωρίς χρονικό ορίζοντα και χωρίς διάθεση ουσιαστικού διαλόγου.

Όταν η διεκδίκηση μετατρέπεται σε αποκλεισμό, και η πίεση στον δρόμο βαφτίζεται «αξιοπρέπεια», τότε το ζήτημα παύει να είναι κλαδικό. Γίνεται πολιτικό και μακροοικονομικό. Διότι τα αιτήματα που τίθενται δεν είναι στοχευμένες παρεμβάσεις, αλλά οριζόντιες παροχές και μόνιμες εξαιρέσεις, σε μια χώρα με υψηλό δημόσιο χρέος και περιορισμένα δημοσιονομικά περιθώρια.

Απέναντι σε αυτή την πίεση, το κράτος συχνά αντιδρά με τον πιο γνώριμο τρόπο: καθυστέρηση, αοριστία και υποσχέσεις χωρίς αριθμούς. Κανείς δεν μιλά για κόστος. Κανείς δεν μιλά για προτεραιότητες. Κι όμως, κάθε παραχώρηση χωρίς σχέδιο δημιουργεί προηγούμενο. Αν η πίεση αποδίδει, τότε αργά ή γρήγορα θα ακολουθήσουν κι άλλοι.

Το πιο επικίνδυνο στοιχείο δεν είναι η ένταση. Είναι η κανονικοποίησή της. Η ιδέα ότι κάθε ομάδα μπορεί να απαιτεί «όλα και τώρα», αδιαφορώντας για το συνολικό πλαίσιο. Έτσι δεν ξεκινούν οι κρίσεις με θόρυβο, αλλά με μια αλυσίδα από «αναγκαίες εξαιρέσεις» που συσσωρεύονται αθόρυβα.

Η χώρα έχει πληρώσει ακριβά στο παρελθόν αυτή τη συλλογική αυταπάτη. Αν δεν επανέλθει ο ρεαλισμός, τα όρια και η ευθύνη στον δημόσιο διάλογο, τότε δεν θα χρειαστεί να αναζητήσουμε ενόχους στο μέλλον. Θα έχουμε απλώς επαναλάβει, βήμα-βήμα, τον ίδιο κύκλο.