Το 2025 φεύγει αφήνοντας πίσω του μια κοινωνία κουρασμένη, αλλά όχι πιο σοφή. Μάθαμε να μιλάμε όλοι ταυτόχρονα και να ακούμε ελάχιστα. Να απαντάμε πριν καν καταλάβουμε τι ειπώθηκε. Να διαλέγουμε πλευρά πριν δούμε την εικόνα.

Ζούμε σε μια εποχή όπου όλα βαφτίζονται «κρίσιμα», «ιστορικά», «τελευταία ευκαιρία». Κάθε μέρα μοιάζει με τελικό. Κάθε διαφωνία μετατρέπεται σε προδοσία. Κάθε λάθος σε ηθική κατάρρευση. Δεν υπάρχει χώρος για το ανθρώπινο. Για το λάθος, τη διόρθωση, τη δεύτερη σκέψη. Δεν υπάρχει πια το απλό «διαφωνώ». Υπάρχει μόνο το «είσαι απέναντι». Και όταν όλα είναι απέναντι, τίποτα δεν είναι πραγματικά δίπλα.

Μέσα σε αυτό το κλίμα, το μέτρο – αυτή η παλιά, σχεδόν ξεχασμένη αρετή – κατέληξε να θεωρείται ύποπτη. Όποιος δεν φωνάζει, κάτι κρύβει. Όποιος δεν καταγγέλλει, μάλλον συμβιβάζεται. Όποιος ζητά χρόνο για σκέψη, θεωρείται επικίνδυνα χλιαρός. Η νηφαλιότητα μετατράπηκε σε μειονέκτημα. Η ψυχραιμία σε άλλοθι. Και η σιωπή σε ενοχή.

Η πολιτική δεν θα μπορούσε να μείνει ανεπηρέαστη. Προσαρμόστηκε γρήγορα. Οι τόνοι ανέβηκαν, τα μηνύματα απλοποιήθηκαν, οι βεβαιότητες έγιναν πιο εύχρηστες από τις αποχρώσεις. Η σκέψη δεν χάθηκε. Απλώς υποχώρησε μπροστά στην οργή, γιατί η οργή κινητοποιεί πιο εύκολα. Δεν απαιτεί επιχειρήματα. Απαιτεί στρατόπεδα.

Κι όμως, οι κοινωνίες δεν διαλύονται από την έλλειψη πάθους. Διαλύονται από την έλλειψη μέτρου. Όταν όλοι είναι μόνιμα θυμωμένοι, κανείς δεν είναι πραγματικά σοβαρός. Όταν όλα είναι επείγοντα, στο τέλος δεν προλαβαίνεις να σώσεις τίποτα. Όταν όλα είναι άσπρο ή μαύρο, χάνεται η πραγματικότητα.

Δεν χρειάζεται να συμφωνούμε. Ούτε να αγαπιόμαστε. Χρειάζεται, όμως, να θυμόμαστε ότι η διαφωνία δεν είναι πόλεμος. Ότι μπορείς να αγαπάς τη χώρα σου χωρίς να ουρλιάζεις. Και να τη νοιάζεσαι χωρίς να μισείς όποιον σκέφτεται αλλιώς.

Καθώς αλλάζει ο χρόνος μια απλή υπενθύμιση: να μη χάσουμε το μέτρο. Γιατί αν χαθεί κι αυτό, καμία βεβαιότητα δεν θα μας σώσει.

Facebook Comments