Έπειτα από την υποχώρησή του σχετικά με τη Γροιλανδία και την επιβολή δασμών σε οκτώ ευρωπαϊκές χώρες κατά τη διάρκεια του φόρουμ στο Νταβός, ο Τραμπ απείλησε… ξανά με «μεγάλα αντίποινα» εάν οι ευρωπαϊκές χώρες πουλήσουν αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία.
Αφορμή ήταν μία έκθεση της Deutsche Bank που τόνιζε αυτό το πλεονέκτημα της Ευρώπης. «Ας το κάνουν. Αλλά ξέρετε, αν συμβεί αυτό, θα υπάρξουν μεγάλα αντίποινα από μέρους μας», δήλωσε κατά τη διάρκεια συνέντευξης στο Fox Business. «Και έχουμε όλα τα χαρτιά».
Αυτό σύμφωνα με αναλυτές δείχνει ότι ο φόβος των αγορών έχει πράγματι «ακουμπήσει» τον Τραμπ ενώ πολλοί εκτιμούν πως η ενδεχόμενη χρήση του σούπερ-όπλου αυτού της Ευρώπης, ήταν και ο λόγος που τον έκανε να πάρει πίσω τους νέους νέους δασμούς.
Σύμφωνα με τα στοιχεία της Fed, οι ευρωπαϊκές χώρες του ΝΑΤΟ κατέχουν 12,675 τρισεκατομμύρια δολάρια σε αμερικάνικα περιουσιακά στοιχεία, ενώ όλη η Ευρώπη συνολικά κατέχει 16,63 τρισ. δολ., από τα συνολικά 35,5 τρισ. δολ. που είναι οι παγκόσμιες θέσεις σε assets των ΗΠΑ. Το «χαρτί» της Ευρώπης είναι πραγματικά τεράστιο, αλλά αποτελεί όντως ένα όπλο που μπορεί να «ενεργοποιήσει»;
Μέχρι το τέλος αυτού του μήνα, το AkademikerPension, ένα συνταξιοδοτικό ταμείο της Δανίας σχεδιάζει να ξεφορτωθεί τα ομόλογα του αμερικανικού δημοσίου που κατέχει, ακολουθώντας τα βήματα του μεγαλύτερου διαχειριστή συντάξεων της Σουηδίας, το Alecta, το οποίο πρόσφατα πούλησε αντίστοιχες θέσεις του. Το AkademikerPension επικαλέστηκε τον αυξανόμενο πιστωτικό κίνδυνο υπό τον Τραμπ, την αδύναμη δημοσιονομική πειθαρχία στην Ουάσινγκτον και τις αυξανόμενες γεωπολιτικές εντάσεις που συνδέονται με την επιθετική στάση της κυβέρνησης απέναντι στη Γροιλανδία. Το fund, το οποίο διαχειρίζεται περίπου 25 δισ. δολάρια, κατέχει 100 εκατ. δολ. σε ομόλογα του αμερικανικού δημοσίου. Αν και μικρή μεμονωμένα, η κίνηση αυτή έχει συμβολική σημασία.
Επίσης, ο επικεφαλής επενδύσεων του γίγαντα ομολόγων Pimco, Νταν Ιβάσλκιν, δήλωσε στους Financial Times πριν μερικές ημέρες ότι οι απρόβλεπτες πολιτικές του Τραμπ έχουν ωθήσει την Pimco να διαφοροποιηθεί από τα αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία – μια διαδικασία που θα διαρκέσει αρκετά χρόνια.
Οι ΗΠΑ έχουν μια βασική αδυναμία: βασίζονται σε άλλους για να πληρώσουν τις υποχρεώσεις του τους μέσω μεγάλων εξωτερικών ελλειμμάτων. Τα 12,7 τρις δολ σε assets των ΗΠΑ που κατέχουν οι ευρωπαϊκές χώρες του ΝΑΤΟ (αν υποθέσουμε πως αυτές είναι που θα αντιδράσουν) εάν ξεπουληθούν, αδιαμφισβήτητα θα καθιστούσαν πιο δύσκολο και ακριβότερο για τις ΗΠΑ να δανειστούν χρήματα για να χρηματοδοτήσουν τις τεράστιες δαπάνες τους.
Υπάρχει, ωστόσο, ένα σημαντικό πρόβλημα. Αυτά τα περιουσιακά στοιχεία δεν κατέχονται κυρίως από ευρωπαϊκές κυβερνήσεις, αλλά από ιδιώτες επενδυτές όπως ασφαλιστικές εταιρείες, συνταξιοδοτικά προγράμματα, τράπεζες και άλλους θεσμικοί επενδυτές, καθώς και εκατομμύρια απλούς επενδυτές. Μπορεί κάποιοι να απομακρύνονται από τις ΗΠΑ – αν και αυτό δεν καταγράφεται στα επίσημα στοιχεία καθώς όταν εκλέχθηκε ο Τραμπ οι θέσεις της Ευρώπης συνολικά ήταν στα 14,7 τρισ. δολ. έως τον Ιούλιο του 2025 είχαν αυξηθεί στα 15,9 τρισ. και στη συνέχεια αυξήθηκαν περαιτέρω στα 16,6 τρισ. -, ωστόσο οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις δεν μπορούν να… αναγκάσουν τους ιδιώτες επενδυτές να πουλήσουν τις θέσεις τους.
Ένα άλλο θέμα που επίσης προκύπτει είναι οποιαδήποτε μαζική πώληση, για παράδειγμα, ομολόγων του αμερικανικού δημοσίου θα προκαλούσε σοβαρές διαταραχές που όχι μόνο θα επηρέαζαν τις ΗΠΑ, αλλά θα επηρέαζαν και τις ευρωπαϊκές τράπεζες και ολόκληρη την παγκόσμια οικονομία. Επιπλέον, θα είχε αντίκτυπο στις αγορές συναλλάγματος – θα οδηγούσε σε σημαντική ανατίμηση του ευρώ μα αποτέλεσμα τα ευρωπαϊκά προϊόντα να ακριβύνουν.
Οποιαδήποτε «στρατιωτικοποίηση» των ευρωπαϊκών συμμετοχών σε αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία θα συνιστούσε σοβαρή κλιμάκωση. Στην πράξη, θα μετέτρεπε έναν υπόγειο εμπορικό πόλεμο –τον οποίο οι επενδυτές σε μεγάλο βαθμό αγνόησαν πέρυσι– σε μια χρηματοοικονομική σύγκρουση που θα επηρέαζε άμεσα τις αγορές κεφαλαίου.
«Το καθαρό διεθνές επενδυτικό έλλειμμα των ΗΠΑ είναι τεράστιο και αποτελεί δυνητική απειλή για το δολάριο, αλλά μόνο εφόσον οι ξένοι κάτοχοι αμερικανικών περιουσιακών στοιχείων είναι διατεθειμένοι να υποστούν οικονομικές απώλειες», σημειώνει ο Κιτ Τζακς, επικεφαλής στρατηγικής συναλλάγματος της Societe Generale. «Ενδέχεται οι ευρωπαϊκοί επενδυτές του δημόσιου τομέα είτε να σταματήσουν να αυξάνουν τις θέσεις τους σε αμερικανικά περιουσιακά στοιχεία είτε να αρχίσουν να τα πωλούν, αλλά η κατάσταση πιθανότατα θα πρέπει να κλιμακωθεί αρκετά περισσότερο πριν θυσιάσουν την επενδυτική τους απόδοση για πολιτικούς λόγους», πρόσθεσε.
Προς το παρόν, παραμένει ασαφές αν οι Ευρωπαίοι αξιωματούχοι θα εξέταζαν έστω το ενδεχόμενο να ωθήσουν τους επενδυτές της περιοχής σε ανακατανομή κεφαλαίων μακριά από τις ΗΠΑ. Αναλυτές της ING σημείωσαν ότι, παρότι η Ευρώπη διαθέτει θεωρητικά μοχλό πίεσης λόγω των αμερικανικών συμμετοχών της, ίσως χρειαστεί να υιοθετήσει πιο ήπια προσέγγιση. «Υπάρχουν ελάχιστα πράγματα που θα μπορούσε να κάνει η Ε.Ε. για να εξαναγκάσει ιδιώτες Ευρωπαίους επενδυτές να πωλήσουν περιουσιακά στοιχεία σε δολάρια», σημείωσε ο οίκος. «Το μόνο που θα μπορούσε να κάνει είναι να προσπαθήσει να δώσει κίνητρα για επενδύσεις σε περιουσιακά στοιχεία σε ευρώ».
