Σημαντικό βήμα προς την ταχύτερη απεμπλοκή από το βάρος των μνημονιακών δανείων πραγματοποιεί σήμερα το ελληνικό Δημόσιο, προχωρώντας στην πρόωρη εξόφληση ευρωπαϊκών δανείων του πρώτου μνημονίου ύψους 5,287 δισ. ευρώ, με τη σύμφωνη γνώμη τόσο του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM) όσο και του Ευρωπαϊκού Ταμείου Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF).
Η κίνηση αυτή εντάσσεται στη στρατηγική της κυβέρνησης για επιθετική μείωση του δημόσιου χρέους και περιορισμό του κόστους εξυπηρέτησής του σε ένα περιβάλλον αυξημένων διεθνών επιτοκίων.
Τα συγκεκριμένα δάνεια, που προέρχονται από την πρώτη ευρωπαϊκή χρηματοδοτική στήριξη της χώρας, φέρουν κυμαινόμενο επιτόκιο και έχουν λήξεις που εκτείνονται από το 2033 έως το 2041. Εφόσον δεν προχωρούσε η πρόωρη αποπληρωμή τους, ο κρατικός προϋπολογισμός θα επιβαρυνόταν από το 2026 και μετά με τόκους ύψους περίπου 1,6 δισ. ευρώ, χωρίς να μειώνεται το κεφάλαιο. Με τη σημερινή κίνηση, το κόστος αυτό εξαλείφεται άμεσα, ενισχύοντας τη δημοσιονομική ευελιξία των επόμενων ετών.
Κεντρικό εργαλείο της στρατηγικής παραμένει το ισχυρό “μαξιλάρι” ρευστότητας, το οποίο διαμορφώνεται κοντά στα 45 δισ. ευρώ. Σε συνδυασμό με τα υψηλά πρωτογενή πλεονάσματα, που για το 2025 εκτιμώνται στο 3,8% του ΑΕΠ, επιτρέπει στην Ελλάδα όχι μόνο να καλύπτει απρόσκοπτα τις δαπάνες τόκων, αλλά και να προεξοφλεί δάνεια υψηλότερου κόστους, βελτιώνοντας διαρκώς το προφίλ του χρέους.
Ο βασικός στόχος της κυβέρνησης είναι ξεκάθαρος: η οριστική εξόφληση των μνημονιακών δανείων έως το 2031, δηλαδή περίπου δέκα χρόνια νωρίτερα από την τελική ημερομηνία λήξης τους. Ειδικότερα, η Ελλάδα στοχεύει στην πρόωρη αποπληρωμή των 31,6 δισ. ευρώ που απομένουν από το πρώτο μνημόνιο, ποσό το οποίο υπό κανονικές συνθήκες θα εξοφλούνταν με τριμηνιαίες δόσεις από το 2029 έως το 2041.
Η στρατηγική αυτή έχει ήδη μετρήσιμα αποτελέσματα. Την περίοδο 2022–2024 πραγματοποιήθηκαν τρεις πρόωρες αποπληρωμές ευρωπαϊκών δανείων συνολικού ύψους 15,9 δισ. ευρώ, ενώ με τη σημερινή κίνηση το ποσό αυτό αυξάνεται στα 20,1 δισ. ευρώ. Παράλληλα, 7,9 δισ. ευρώ διατέθηκαν για την προεξόφληση των δανείων προς το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, οδηγώντας στη πλήρη διαγραφή του χρέους προς το ΔΝΤ. Συνολικά, η Ελλάδα έχει αποπληρώσει πρόωρα 29 δισ. ευρώ, επιτυγχάνοντας εξοικονόμηση τόκων 3,5 δισ. ευρώ μέχρι σήμερα.
Η εικόνα του δημόσιου χρέους βελτιώνεται ταχύτατα και σε ποσοτικούς όρους. Το χρέος της Γενικής Κυβέρνησης εκτιμάται ότι θα διαμορφωθεί στο 145,9% του ΑΕΠ στο τέλος του 2025, θα υποχωρήσει στο 138,2% το 2026 και θα πέσει κάτω από το 120% του ΑΕΠ το 2029, προσεγγίζοντας επίπεδα χωρών όπως η Γαλλία.
Επόμενος στόχος είναι οι πιο «ακριβές» υποχρεώσεις του EFSF, συνολικού ύψους 141,8 δισ. ευρώ, με λήξεις έως το 2070, ενώ στο οικονομικό επιτελείο εξετάζονται σενάρια ενόψει και των υποχρεώσεων προς τον ESM ύψους 61,9 δισ. ευρώ, που θα αρχίσουν να απαιτούν εξυπηρέτηση από το 2034 και θα αποπληρωθούν έως το 2060.
Την ίδια στιγμή, ο δανεισμός από τις αγορές παραμένει απολύτως ελεγχόμενος, καθώς φέτος ανήλθε σε περίπου 8 δισ. ευρώ, με αντίστοιχο ποσό να προγραμματίζεται και για το 2026, επιβεβαιώνοντας ότι η Ελλάδα χτίζει σταθερά ένα βιώσιμο και ανθεκτικό προφίλ δημόσιου χρέους.
