Οι 7 λόγοι που κρατούν τον ελληνικό πληθωρισμό πάνω από τον ευρωπαϊκό

Ο πληθωρισμός στην Ελλάδα παραμένει σταθερά πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, δημιουργώντας εύλογα ερωτήματα για το τι ακριβώς συμβαίνει στην ελληνική οικονομία και γιατί οι τιμές δείχνουν μεγαλύτερη αντοχή σε σχέση με άλλες χώρες.

Η απάντηση δεν είναι μονοδιάστατη. Αντίθετα, προκύπτει από έναν συνδυασμό διαρθρωτικών χαρακτηριστικών, ιδιαιτεροτήτων της ελληνικής αγοράς και ειδικών συνθηκών που τροφοδοτούν την επιμονή των τιμών.

Πρώτον, η Ελλάδα έχει σημαντικά υψηλότερο δομικό πληθωρισμό. Σε αντίθεση με πολλές χώρες της Ευρωζώνης όπου η αποκλιμάκωση προχωρά ταχύτατα, εδώ οι τιμές σε υπηρεσίες —όπως εστίαση, μεταφορές, τουρισμός, αναψυχή— παραμένουν ιδιαίτερα αυξημένες. Αυτές οι κατηγορίες δεν επηρεάζονται άμεσα από την πτώση των τιμών ενέργειας ή τροφίμων, με αποτέλεσμα ο «σκληρός πυρήνας» του πληθωρισμού να λειτουργεί ως αγκύρωση προς τα πάνω.

Δεύτερον, ο τουρισμός αποτελεί έναν από τους βασικότερους λόγους που ο ελληνικός πληθωρισμός αποκλίνει ανοδικά. Με περισσότερους από 31 εκατομμύρια επισκέπτες μέσα στο 2025, η υπερβολικά αυξημένη ζήτηση σε διαμονή, εστίαση, μεταφορές και υπηρεσίες δημιουργεί πληθωρισμό ζήτησης. Το φαινόμενο αυτό είναι πολύ πιο έντονο σε σχέση με τις υπόλοιπες χώρες της Ευρωζώνης, οι οποίες δεν διαθέτουν τόσο μεγάλη εξάρτηση από τον τουρισμό ούτε τόσο έντονη εποχική πίεση.

Τρίτον, η Ελλάδα παραμένει μια οικονομία με υψηλή εξάρτηση από εισαγωγές, γεγονός που την καθιστά περισσότερο ευάλωτη στις διεθνείς ανατιμήσεις. Μεγάλο μέρος των τροφίμων, των πρώτων υλών και της ενέργειας εισάγεται, με αποτέλεσμα οποιαδήποτε ανατίμηση στο εξωτερικό να μεταφέρεται άμεσα στα ελληνικά ράφια. Γι’ αυτό και ο πληθωρισμός τροφίμων στη χώρα κινείται συχνά πάνω από τον ευρωπαϊκό μέσο όρο, ακόμη και σε περιόδους ύφεσης των διεθνών τιμών.

Τέταρτος παράγοντας είναι η χαμηλή ανταγωνιστικότητα σε ορισμένους κλάδους της οικονομίας. Το μικρό μέγεθος της ελληνικής αγοράς και η υψηλή συγκέντρωση —ιδίως σε τρόφιμα, λιανεμπόριο, ακίνητα, μεταφορές και υπηρεσίες— επιτρέπουν στις επιχειρήσεις να μεταφέρουν ευκολότερα τις αυξήσεις κόστους στους καταναλωτές. Η Ευρωπαϊκή Επιτροπή έχει επισημάνει επανειλημμένα ότι η έλλειψη ανταγωνισμού σε συγκεκριμένα segments της αγοράς λειτουργεί ως «ενισχυτής» του πληθωρισμού.

Σημαντικές είναι επίσης οι μισθολογικές πιέσεις σε κλάδους όπως ο τουρισμός και η οικοδομή, όπου η έλλειψη προσωπικού έχει οδηγήσει σε αυξήσεις μισθών πάνω από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης. Αυτό δημιουργεί έναν δεύτερο κύκλο πληθωρισμού κόστους, που αποτυπώνεται στις τιμές υπηρεσιών.

Έκτος παράγοντας είναι η αγορά κατοικίας. Τα ενοίκια και οι τιμές των ακινήτων στην Ελλάδα αυξάνονται με ρυθμούς ταχύτερους από την υπόλοιπη Ευρωπαϊκή Ένωση, λόγω της περιορισμένης προσφοράς, της αύξησης της ζήτησης από ξένους αγοραστές και της επίδρασης των βραχυχρόνιων μισθώσεων. Η «στέγαση» αποτελεί πλέον έναν από τους μεγαλύτερους μοχλούς που κρατούν ψηλά τον ελληνικό δείκτη τιμών.

Τέλος, η ελληνική οικονομία βρίσκεται σε φάση ταχύτερης ανάπτυξης σε σχέση με πολλές άλλες ευρωπαϊκές οικονομίες. Η αυξημένη κατανάλωση, η ισχυρή τουριστική κίνηση και η βελτίωση των εισοδημάτων ενισχύουν συνολικά τη ζήτηση, δημιουργώντας ένα περιβάλλον στο οποίο οι τιμές δυσκολεύονται να αποκλιμακωθούν όσο γρήγορα συμβαίνει στην υπόλοιπη Ευρωζώνη.

Συνολικά, ο υψηλότερος ελληνικός πληθωρισμός δεν είναι τυχαίο φαινόμενο ούτε αποτέλεσμα συγκυριακών εξελίξεων. Αντίθετα, συνδέεται άμεσα με τη δομή της ελληνικής οικονομίας: από την ισχυρή τουριστική δραστηριότητα και την εισαγωγική εξάρτηση, μέχρι την ανεπαρκή ανταγωνιστικότητα και τις πιέσεις στις τιμές των υπηρεσιών και της κατοικίας. Η αποκλιμάκωση του πληθωρισμού στη χώρα αναμένεται να παραμείνει πιο αργή από τον μέσο όρο της Ευρωζώνης, εφόσον δεν μεταβληθούν οι βαθύτερες αυτές παράμετροι.