Η αύξηση των επιτοκίων στην οποία προχώρησε η Ευρωπαϊκή Κεντρική δεν θα είναι η τελευταία.
Η πορεία των τιμών του πετρελαίου και ο πληθωρισμός είναι οι δύο παράγοντες που θα κρίνουν εάν η επόμενη αύξηση γίνει άμεσα, τον Ιούλιο. Αν και οι αγορές εκτιμούν πως μία δεύτερη αύξηση είναι πιο πιθανή κατά τη συνεδρίαση του Σεπτεμβρίου, όταν η ΕΚΤ θα έχει διαθέσιμες τις νέες προβλέψεις των εμπειρογνώμων της για την οικονομία, αξιωματούχοι της κεντρικής τράπεζας, καθώς και αναλυτές, δεν αποκλείουν τον Ιούλιο, λόγω της ανησυχίας για τον πληθωρισμό, ακόμα και εάν μέχρι τότε ο πόλεμος έχει τελειώσει.
Με ομόφωνη απόφαση η ΕΚΤ αύξησε τα επιτόκια της διευκόλυνσης αποδοχής καταθέσεων, των πράξεων κύριας αναχρηματοδότησης και της διευκόλυνσης οριακής χρηματοδότησης στο 2,25%, 2,40% και 2,65% αντίστοιχα.
Έτσι, είναι η πρώτη μεγάλη κεντρική τράπεζα στον κόσμο που προχώρησε σε αύξηση των επιτοκίων. Η τελευταία φορά που είχε αυξήσει τα επιτόκια ήταν τον Σεπτέμβριο του 2023 και στο ιστορικό υψηλό 4%, ολοκληρώνοντας τον ταχύτερο και μεγαλύτερο κύκλο σύσφιξης στην ιστορία της.
Ο κύκλος αυτός είχε ξεκινήσει τον Ιούλιο του 2022, όταν η ΕΚΤ μηδένισε τα επιτόκια από τα αρνητικά επίπεδα που βρισκόντουσαν για εννέα χρόνια, λόγω της εκτίναξης του πληθωρισμού που είχε προκαλέσει η τότε ενεργειακή κρίση. Οι συνολικές αυξήσεις των επιτοκίων έφτασαν τις 450 μονάδες βάσης μέσα σε μόλις 15 μήνες. Στη συνέχεια, και από τον Ιούνιο του 2024, όταν ο πληθωρισμός υποχωρούσε, και έως τον Ιούνιο του 2025, η ΕΚΤ κινήθηκε σε έναν κύκλο χαλάρωσης της νομισματικής πολιτικής, μειώνοντας τα επιτόκια σταδιακά έως το 2%, ένα επίπεδο που οι επιπτώσεις του πολέμου στη Μέση Ανατολή και η νέα ενεργειακή κρίση δεν της επέτρεψαν να διατηρήσει άλλο.
Κατά τη συνέντευξη Τύπου, η επικεφαλής της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ έκανε λόγο για «ένα μεγάλο ενεργειακό σοκ», προειδοποιώντας ότι «οι πληθωριστικές πιέσεις επεκτείνονται στην οικονομία, πέραν του τομέα της ενέργειας», κάτι που μπορεί να… μεταφραστεί ότι η κεντρική τράπεζα δεν θα σταματήσει στην αύξηση του Ιουνίου. «Η αύξηση των τιμών της ενέργειας θα ενισχύσει περαιτέρω τον πληθωρισμό κατά τη διάρκεια του καλοκαιριού και θα τον διατηρήσει πολύ πάνω από τον στόχο μέχρι το πρώτο εξάμηνο του 2027», σημείωσε χαρακτηριστικά. Σύμφωνα με το νέο βασικό σενάριο της ΕΚΤ, ο γενικός πληθωρισμός θα διαμορφωθεί σε 3% φέτος και σε 2,3% το 2027, ενώ ο δομικός εκτιμάται στο 2,5% και τα δύο έτη.
Αρκετοί παρατηρητές της ΕΚΤ έχουν χαρακτηρίσει την αύξηση των επιτοκίων ως «αύξηση ασφαλείας», μία προληπτική κίνηση η οποία μπορεί να αντιστραφεί στην συνέχεια αλλά διασφαλίζει και την αξιοπιστία της ΕΚΤ, σε αντίθεση με το 2022 όταν άργησε να αντιδράσει στην έξαρση του πληθωρισμού, Ωστόσο η Λαγκάρντ αντιτέθηκε σε αυτήν την άποψη: «Αποτελεί μία καλή απόφαση νομισματικής πολιτικής» δεδομένων των σημερινών συνθηκών της οικονομίας και των σεναρίων για τις προοπτικές της, όπως τόνισε.
Ο Γερμανός κεντρικός τραπεζίτης Γιοακίμ Νάγκελ διαμήνυσε την Παρασκευή πως η ΕΚΤ είναι έτοιμη να αυξήσει τα επιτόκια για δεύτερη συνεχόμενη συνεδρίαση τον επόμενο μήνα, εάν το απαιτήσει το σοκ από τον πόλεμο στη Μέση Ανατολή. Ο Ούλο Κάασικ, νέος διοικητής της κεντρικής τράπεζας της Εσθονίας, προειδοποίησε ότι ο πληθωρισμός θα μπορούσε να είναι ταχύτερος από τον προβλεπόμενο, καθώς η αβεβαιότητα είναι εξαιρετικά υψηλή.
Οι επενδυτές εκτιμούν ότι η ΕΚΤ θα προβεί σε δύο ακόμη αυξήσεις στο επιτόκιο καταθέσεων, το οποίο αυτή τη στιγμή ανέρχεται στο 2,25%, τη στιγμή που τόσο η Fed όσο η Τράπεζα της Αγγλίας κρατούν προς το παρόν αμετάβλητη στάση.
Αυτό που θα κάνει την ΕΚΤ να μην «κινηθεί» τον Ιούλιο είναι εάν οι τιμές του πετρελαίου, οι οποίες έχουν υποχωρήσει κάτω από τα 90 δολάρια, παραμείνουν στα τρέχοντα επίπεδα και ο πληθωρισμός, κυρίως ο δομικός ο οποίος εξαιρεί τις τιμές της ενέργειας, δεν «ξεφύγει» εκ νέου. Τον Μάιο ο γενικός πληθωρισμός στην Ευρωζώνη άγγιξε το 3,2% ενώ ο δομικός πληθωρισμός σκαρφάλωσε στο 2,5%.
Αντίθετα, μια νέα άνοδος των τιμών του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι ή μία νέα απροσδόκητη άνοδος του δομικού πληθωρισμού, θα πυροδοτήσουν την αύξηση επιτοκίων τον Ιούλιο.
«Η αναμονή μέχρι τον Σεπτέμβριο θα παρείχε στο Διοικητικό Συμβούλιο πρόσθετες πληροφορίες σχετικά με την εξέλιξη της σύγκρουσης στο Ιράν και τις τιμές ενέργειας, τη δυναμική του πληθωρισμού και τις επικαιροποιημένες προβλέψεις των εμπειρογνωμόνων. Ωστόσο, μια αύξηση τον Ιούλιο παραμένει πιθανή εάν υπάρξει νέα άνοδος των τιμών ενέργειας και ενδείξεις ισχυρότερων μετακυλιόμενων επιδράσεων στον υποκείμενο πληθωρισμό», σημειώνει η Goldman Sachs.
Οικονομολόγοι επισημαίνουν πάντως πως ακόμα και να τελειώσει ο πόλεμος αυτή τη στιγμή, οι τιμές της ενέργειας θα παραμείνουν υψηλές για μεγάλο χρονικό διάστημα. Αυτό οφείλεται στο ότι θα χρειαστεί χρόνος για να επιστρέψουν, η παραγωγή και οι ροές πετρελαίου, στο κανονικό.
Αξιωματούχοι της ΕΚΤ σημείωσαν στο Reuters πως, σε κάθε περίπτωση, οι προβλέψεις της ΕΚΤ ενσωματώνουν δύο ακόμη αυξήσεις επιτοκίων, επομένως ακόμη και να υπάρξει παύση στα επιτόκια τον Ιούλιο, η κεντρική τράπεζα θα μπορούσε να δράσει αργότερα, πιθανώς τον Σεπτέμβριο, εάν δεν υπάρχει ουσιαστική βελτίωση στο προφίλ του πληθωρισμού.
Και το Διεθνές Νομισματικό ταμείο κρίνει πως θα απαιτηθεί περαιτέρω σύσφιξη για τον έλεγχο των τιμών. Όπως σημείωσε σε έκθεσή του λίγες ώρες μετά την συνεδρίαση της ΕΚΤ την Πέμπτη, «το βασικό επιτόκιο θα πρέπει να αυξηθεί για να διατηρηθεί ο αντίκτυπος του σοκ στον πληθωρισμό συγκρατημένος». Οι εκτιμήσεις του Ταμείου «βλέπουν» μια σωρευτική αύξηση 50 μονάδων βάσης φέτος, ενώ δεν αποκλείουν και τρίτη αύξηση.
