Η Γροιλανδία βρέθηκε ξανά στο επίκεντρο της διεθνούς πολιτικής σκηνής, όχι λόγω κλιματικής αλλαγής ή ενεργειακών κοιτασμάτων, αλλά εξαιτίας της ανανεωμένης και επιθετικής ρητορικής του Ντόναλντ Τραμπ.

Η υπόθεση, που ξεκίνησε ως πολιτική «ιδιορρυθμία» τα προηγούμενα χρόνια, εξελίσσεται πλέον σε σοβαρό γεωπολιτικό επεισόδιο, με ευθείες πιέσεις προς την Ευρώπη, το ΝΑΤΟ και τη Δανία.

Από την ιδέα στην επιβολή

Η επαναφορά του θέματος δεν έγινε με διπλωματικούς όρους. Αντίθετα, ο Τραμπ μίλησε για «ολική πρόσβαση» των ΗΠΑ στη Γροιλανδία, συνδέοντας ευθέως το ζήτημα με δασμούς, οικονομικές κυρώσεις και πιέσεις προς ευρωπαϊκές χώρες. Το μήνυμα ήταν σαφές: η Γροιλανδία δεν αντιμετωπίζεται ως αυτόνομος γεωπολιτικός χώρος, αλλά ως στρατηγικό asset στην αντιπαράθεση με Ρωσία και Κίνα.

Η Ουάσινγκτον προβάλλει τη θέση ότι η Αρκτική αποτελεί πλέον ζώνη εθνικής ασφάλειας, με τη Γροιλανδία να λειτουργεί ως «προκεχωρημένο φυλάκιο» ελέγχου θαλάσσιων και εναέριων διαδρόμων. Η στρατιωτική βάση στη Θούλη (Pituffik) επανέρχεται στο προσκήνιο ως κεντρικός κόμβος του αμερικανικού σχεδιασμού.

Η αντίδραση της Ευρώπης και τα όρια της υπομονής

Η Κοπεγχάγη και η κυβέρνηση της Γροιλανδίας απάντησαν ξεκάθαρα: η Γροιλανδία δεν πωλείται και η κυριαρχία της δεν τίθεται υπό διαπραγμάτευση. Παράλληλα, χώρες της ΕΕ είδαν στις δηλώσεις Τραμπ μια επικίνδυνη διολίσθηση σε λογικές οικονομικού εκβιασμού, που υπονομεύουν τις συμμαχίες και το διεθνές δίκαιο.

Η ανησυχία δεν περιορίστηκε στη διπλωματία. Οι αγορές αντέδρασαν νευρικά, με αυξημένη μεταβλητότητα σε μετοχές, νομίσματα και πρώτες ύλες, καθώς το σενάριο εμπορικής σύγκρουσης ΗΠΑ–ΕΕ επανήλθε στο τραπέζι.

Κοινωνική έκρηξη στη Γροιλανδία

Για πρώτη φορά, η ίδια η κοινωνία της Γροιλανδίας αντέδρασε μαζικά. Διαδηλώσεις με συνθήματα όπως «Η Γροιλανδία δεν είναι εμπόρευμα» και «Make America Go Away» ανέδειξαν έναν κρίσιμο παράγοντα που συχνά αγνοείται: οι κάτοικοι του νησιού δεν αποδέχονται ρόλο πιόνιου σε γεωπολιτικά παιχνίδια μεγάλων δυνάμεων.

Το ζήτημα της αυτοδιάθεσης επανήλθε δυναμικά, ενισχύοντας τις φωνές που ζητούν μεγαλύτερη πολιτική και οικονομική αυτονομία από τη Δανία, αλλά χωρίς εξάρτηση από τις ΗΠΑ.

Το «πλαίσιο συμφωνίας» και το πραγματικό διακύβευμα

Υπό το βάρος διεθνών αντιδράσεων, ο Τραμπ έκανε μερικό βήμα πίσω, μιλώντας για πλαίσιο συνεργασίας με το ΝΑΤΟ στην Αρκτική και αποσύροντας τις πιο ακραίες απειλές δασμών. Όμως η ουσία παραμένει: οι ΗΠΑ επιδιώκουν μόνιμη και διευρυμένη στρατιωτική και επιχειρησιακή παρουσία, χωρίς να αναλαμβάνουν σαφείς δεσμεύσεις σεβασμού πολιτικής κυριαρχίας.

Η υπόθεση της Γροιλανδίας δεν είναι γραφική παρένθεση. Είναι προειδοποιητικό σήμα για το πώς η γεωπολιτική της επόμενης δεκαετίας θα διαμορφώνεται όλο και λιγότερο από κανόνες και όλο και περισσότερο από ισχύ.
Η Αρκτική μετατρέπεται σε νέο πεδίο ανταγωνισμού, και η Γροιλανδία σε δοκιμασία αντοχής για τη Δύση:
– αν θα υπερασπιστεί την κυριαρχία και το διεθνές δίκαιο
– ή αν θα υποκύψει στη λογική του ισχυρότερου.

Facebook Comments