Η παρατεταμένη ένταση στη Μέση Ανατολή έχει αρχίσει να προκαλεί αυξημένη ανησυχία στο οικονομικό επιτελείο της κυβέρνησης.
Καθώς η διάρκεια της κρίσης θεωρείται πλέον ο καθοριστικός παράγοντας για τις επιπτώσεις στην ελληνική οικονομία. Σύμφωνα με πληροφορίες, στο Γενικό Λογιστήριο του Κράτους έχει ενεργοποιηθεί ειδικός μηχανισμός παρακολούθησης των εξελίξεων, με τα στελέχη να αξιολογούν σε πραγματικό χρόνο τα δεδομένα που επηρεάζουν τα βασικά μακροοικονομικά μεγέθη.
Κεντρικό ζήτημα αποτελεί η ενεργειακή αγορά, καθώς η γεωπολιτική αστάθεια δημιουργεί ήδη έντονες πιέσεις στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου και του φυσικού αερίου. Οι κυβερνητικοί παράγοντες τονίζουν ότι προς το παρόν επικρατεί συγκρατημένη αισιοδοξία, ωστόσο το ενδεχόμενο μιας παρατεταμένης κρίσης θα μπορούσε να πυροδοτήσει ένα νέο κύμα ανατιμήσεων, με άμεσες επιπτώσεις για νοικοκυριά και επιχειρήσεις.
Στο επόμενο Eurogroup, το ζήτημα του ενεργειακού κόστους αναμένεται να κυριαρχήσει στην ατζέντα των συζητήσεων. Ευρωπαίοι αξιωματούχοι εξετάζουν ήδη την πιθανότητα έκτακτων παρεμβάσεων, σε περίπτωση που οι τιμές της ενέργειας συνεχίσουν να αυξάνονται. Ιδιαίτερη σημασία έχει η κατάσταση στα Στενά του Ορμούζ, ένα από τα πιο κρίσιμα περάσματα για τη διεθνή αγορά ενέργειας, από όπου διέρχεται έως και το 30% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου. Οποιαδήποτε διαταραχή στη ναυσιπλοΐα της περιοχής θα μπορούσε να προκαλέσει σοβαρές αναταράξεις στις αγορές.
Για την ελληνική οικονομία, ένα πιθανό ενεργειακό σοκ θα είχε πολλαπλές επιπτώσεις. Η αύξηση των τιμών καυσίμων θα μπορούσε να ενισχύσει τον πληθωρισμό, να περιορίσει την αγοραστική δύναμη των πολιτών και να αυξήσει σημαντικά το λειτουργικό κόστος για επιχειρήσεις σε τομείς όπως η βιομηχανία, οι μεταφορές και η αγροτική παραγωγή.
Σύμφωνα με εκτιμήσεις που περιλαμβάνονται στα εναλλακτικά σενάρια του προϋπολογισμού, εάν η τιμή του πετρελαίου ξεπεράσει και παραμείνει πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, η ελληνική οικονομία θα δεχθεί σημαντικές πιέσεις. Σε ένα τέτοιο σενάριο, η ιδιωτική κατανάλωση θα μπορούσε να μειωθεί κατά περίπου 0,7%, ενώ οι επενδύσεις ενδέχεται να υποχωρήσουν κατά σχεδόν 1% σε σχέση με το βασικό σενάριο ανάπτυξης.
Παράλληλα, το έλλειμμα τρεχουσών συναλλαγών θα μπορούσε να επιδεινωθεί, καθώς η αύξηση του κόστους ενέργειας θα επιβαρύνει το εμπορικό ισοζύγιο. Ο πληθωρισμός ενδέχεται να κινηθεί κοντά στο 4,7%, επίπεδο σημαντικά υψηλότερο από την πρόβλεψη του 2,2%, ενώ ο ρυθμός ανάπτυξης της οικονομίας θα μπορούσε να περιοριστεί περίπου στο 1,9%.
Οι επιπτώσεις όμως δεν περιορίζονται μόνο στα δημοσιονομικά μεγέθη. Η γεωπολιτική αστάθεια επηρεάζει ήδη κρίσιμους τομείς της οικονομίας, όπως η ναυτιλία, όπου καταγράφεται αύξηση των ασφαλίστρων κινδύνου για τα πλοία που κινούνται στην ευρύτερη περιοχή. Την ίδια στιγμή, η άνοδος στις τιμές των λιπασμάτων και πρώτων υλών δημιουργεί πρόσθετες πιέσεις στον αγροτικό τομέα.
Παράγοντες της αγοράς εκφράζουν επίσης επιφυλάξεις για πιθανές επιπτώσεις στον τουρισμό, αν και η Ελλάδα εξακολουθεί να θεωρείται ασφαλής προορισμός. Ωστόσο, σε περιόδους γεωπολιτικής έντασης παρατηρείται συχνά επιβράδυνση των διεθνών ταξιδιωτικών ροών, κάτι που θα μπορούσε να επηρεάσει τις κρατήσεις.
Η κυβέρνηση δηλώνει ότι διαθέτει σχέδιο άμεσης αντίδρασης, εφόσον οι εξελίξεις οδηγήσουν σε έντονες ανατιμήσεις. Στο πλαίσιο αυτό εξετάζονται μέτρα στήριξης για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, ενώ ενισχύονται οι έλεγχοι στην αγορά καυσίμων για την αποφυγή φαινομένων αισχροκέρδειας. Παράλληλα, παρακολουθούνται στενά τα αποθέματα βασικών αγαθών και ενεργειακών προϊόντων.
Σύμφωνα με κυβερνητικές πηγές, εάν οι διεθνείς τιμές πετρελαίου παραμείνουν σε υψηλά επίπεδα για μεγάλο χρονικό διάστημα, δεν αποκλείεται να ενεργοποιηθούν στοχευμένα μέτρα οικονομικής ενίσχυσης, παρόμοια με εκείνα που εφαρμόστηκαν την περίοδο της ενεργειακής κρίσης.
Την ίδια στιγμή, το βασικό πακέτο φοροελαφρύνσεων που σχεδιάζεται για το 2027, ύψους περίπου 800 έως 900 εκατ. ευρώ, δεν φαίνεται προς το παρόν να τίθεται υπό αμφισβήτηση. Ωστόσο, οι τελικές αποφάσεις θα εξαρτηθούν σε μεγάλο βαθμό από την εξέλιξη της γεωπολιτικής κρίσης και από το κατά πόσο θα επηρεαστούν τα δημόσια έσοδα.
Όπως επισημαίνουν στελέχη του οικονομικού επιτελείου, η ελληνική οικονομία εμφανίζει σημαντικές αντοχές, όμως σε περίπτωση παρατεταμένης κρίσης θα απαιτηθεί πιθανότατα συντονισμένη ευρωπαϊκή παρέμβαση για την αντιμετώπιση των ενεργειακών πιέσεων και τη στήριξη των οικονομιών της Ευρωζώνης.
