Η μεγάλη εικόνα

Η Βουλή διαρκώς νομοθετεί.  Νόμοι εκδίδονται σωρηδόν με μεγάλη, ή μικρή κυρίως, επίδραση στην καθημερινότητα των πολιτών. Κάποιοι εφαρμόζονται, κάποιοι άλλοι μόνο εν μέρει, ή καθόλου. Άλλοι ερμηνεύονται κατά το δοκούν, ώστε ανάλογα με το ποιος τους παραβαίνει, να επιβάλλονται ή όχι οι προβλεπόμενες κυρώσεις. Άλλοι πάλι καταρτίζονται ή τροποποιούνται κατά παραγγελία ισχυρών συμφερόντων. Παραδείγματα υπάρχουν τόσα, ώστε να γεμίσει κάποιος τρίτομο βιβλίο.

Εδώ και πολλές δεκαετίες όμως, υπάρχει ένας νόμος που ισχύει και εφαρμόζεται απαρεγκλίτως από όλα τα στρώματα της ελληνικής κοινωνίας και τις κυβερνήσεις και είναι άγραφος: το αλισβερίσι. Η ελληνική κοινωνία μπορεί να ιδωθεί ως ένα σύνθετο πλέγμα σχέσεων αλληλεξάρτησης, όχι με τη θετική τους διάσταση, αλλά συχνά μέσα από συναλλαγές που βασίζονται σε αμοιβαίες εξυπηρετήσεις. Πρόκειται για ένα εκτεταμένο σύστημα, το οποίο διαμορφώνεται καθημερινά από εκατομμύρια μικρές δοσοληψίες, μεταξύ ανθρώπων που ζητούν και λαμβάνουν κάτι, δίνοντας αντάλλαγμα – μια διαδικασία που επαναλαμβάνεται αδιάκοπα – επί δεκαετίες ίσως και αιώνες.

Στην πράξη, ο κανόνας που φαίνεται να κυριαρχεί είναι η λογική του «δούναι και λαβείν». Όπου κι αν στραφεί κανείς, πρόσωπα και θεσμοί φέρουν τα ίχνη αυτής της μακρόχρονης πρακτικής. Έτσι έχει διαμορφωθεί μια κοινωνία με έντονες παθογένειες, στην οποία το βραχυπρόθεσμο ατομικό όφελος μονίμως υπερισχύει και αποβαίνει εις βάρος του συλλογικού.

Μέσα σε αυτό το πλαίσιο, το κράτος δεν αποτελεί ανεξάρτητο μηχανισμό, αλλά προϊόν και αντανάκλαση της ίδιας της ελληνικής κοινωνίας που το δημιούργησε, το συντηρεί και το αναπαράγει διαχρονικά, ήδη από τη σύστασή της ως σύγχρονου κράτους. Τα κόμματα που ανταγωνίζονται μεταξύ τους για προβολή και εξουσία, τροφοδοτούν και τροφοδοτούνται από τα αλισβερίσια με τον πελάτη τους που είναι το μεγαλύτερο κομμάτι της κοινωνίας.

Στο αγροτικό ζήτημα που απασχολεί την επικαιρότητα, οι εκάστοτε κυβερνήσεις και αγρότες, τροφοδότησαν και συμμετείχαν επί δεκαετίες σε αυτό το αλισβερίσι. Στην πραγματικότητα, πρόκειται για έναν τομέα που εδώ και πολλά χρόνια επιβιώνει όχι μόνο από την εργασία του, αλλά και  από τη χρηματοδότησή του. Όχι μόνο από την αγορά και την παραγωγικότητά του, αλλά και από επιδοτήσεις, ενισχύσεις, αποζημιώσεις, ειδικά καθεστώτα και προνομιακή μεταχείριση. Η γη και τα ζώα, αντί να είναι εργαλεία παραγωγής, λειτουργούν κυρίως ως τίτλοι ιδιοκτησίας επιδοτήσεων και αποζημιώσεων. Δεν χρειάζεται να αποδώσουν ή να εκσυγχρονιστούν, αρκεί να δηλωθεί ότι υπάρχουν, ακόμα και όταν δεν υπάρχουν.

Κατά συνέπεια, όση έκταση κι αν έχει πάρει το ζήτημα λόγω της δημοσιότητας, δεν είναι τίποτα παραπάνω από ένα αποτυχημένο αλισβερίσι μεταξύ κυβέρνησης και αγροτοκτηνοτρόφων, ένα ακόμα σύμπτωμα της ευρύτερης παθολογίας που διέπει την ελληνική κοινωνία. Ένα σύμπτωμα που δε θα εκδηλωνόταν αν το αλισβερίσι είχε επιτυχή έκβαση, η παθολογία όμως θα παρέμενε ίδια και απαράλλακτη.

Όπως το κατ’ ευφημισμό Υπουργείο Παιδείας, κατ’ ουσία Υπουργείο Εκπαιδευτικών, δεν ασκεί εκπαιδευτική πολιτική, αλλά παίρνει τα λεφτά από το Υπουργείο Οικονομικών για να κάνει διορισμούς εκπαιδευτικών, έτσι και το Υπουργείο Αγροτικής Ανάπτυξης δεν ασκεί αγροτική πολιτική, αλλά παίρνει τα λεφτά της Ευρωπαϊκής Ένωσης και κάνει κατανομή αγροτικών επιδοτήσεων, κάποιες φορές όπως αποδείχθηκε, με ψηφοθηρικούς σκοπούς.

Ο ανένταχτος κομματικά πολίτης, βλέποντας πλέον το αλισβερίσι να εκδηλώνεται μπροστά στα μάτια του, έχει απαυδήσει με τα κοινοβουλευτικά κόμματα και απέχει ή ψηφίζει μικρότερα εκτός Βουλής, χωρίς να ελπίζει. Στην πραγματικότητα όμως, αυτό που δε θέλει να γίνεται από τους πολιτικούς, ο ίδιος το κάνει στην καθημερινότητά του. Η στάση διαμαρτυρίας του είναι βαθιά υποκριτική, γιατί το αλισβερίσι τον ενοχλεί όταν δεν συμμετέχει και ο ίδιος σε αυτό. Τέτοια είναι η παθογένεια της ελληνικής κοινωνίας και διατρέχει όλα τα στρώματά της.

Σε αυτό το σημείο, ανακύπτει το ερώτημα: Τι κάνουμε τώρα;

Τα κοινοβουλευτικά κόμματα δε μπορούν να δώσουν λύση ή ελπίδα. Ούτε εκείνα που ενδεχομένως συσταθούν από διατελέσαντες πρωθυπουργούς. Ακόμη όμως και εκείνα που ιδρυθούν από άφθαρτους, νέους στην πολιτική, ανθρώπους, έχουν ελάχιστες πιθανότητες επιτυχίας. Κανένα πολιτικό κίνημα δεν θα αποφέρει το επιθυμητό αποτέλεσμα, γιατί η όποια κινητοποίηση, ανεξαρτήτου μεγέθους, πέρα από τις αναρίθμητες τρικλοποδιές που θα της βάλει το πολιτικό, οικονομικό και μέρος του δημοσιογραφικού κατεστημένου, θα καπελωθεί και διαφθαρεί από τον άγραφο νόμο του αλισβερισίου. Και από εκείνους που, παρότι άφθαρτοι, είναι έτοιμοι να διαφθαρούν μόλις πάρουν στα χέρια τους λίγη εξουσία.

Αυτό που απομένει, είναι η ατομική ευθύνη. Η βελτίωση της καθημερινότητας του καθενός μας και του επιπέδου διαβίωσης με ίδια μέσα. Είτε στη χώρα μας, αν αυτό είναι ακόμη εφικτό, ή αλλού.