Κάθε φορά που ένας βουλευτής βρίσκεται κατηγορούμενος, η υπόθεση παρουσιάζεται ως μεμονωμένη πράξη.
Ένας άνθρωπος, μια απόφαση, μια ευθύνη. Όταν όμως οι ίδιες πρακτικές επαναλαμβάνονται από πολλούς, με τον ίδιο τρόπο και προς την ίδια κατεύθυνση, τότε το ερώτημα αλλάζει: πρόκειται πράγματι για μοναχικές κινήσεις ή για πιόνια που κινούνται στην ίδια σκακιέρα;
Στην πολιτική ζωή της χώρας έχουμε δει πολλές φορές παρόμοια μοτίβα. Υποθέσεις που εμφανίζονται ξαφνικά, αποφάσεις που ευνοούν συγκεκριμένες κατευθύνσεις, κοινοβουλευτικές κινήσεις που επαναλαμβάνονται σχεδόν μηχανικά. Κάθε φορά η εξήγηση είναι η ίδια: προσωπική επιλογή, ατομική ευθύνη, μεμονωμένη περίπτωση.
Όμως όταν οι «μεμονωμένες περιπτώσεις» γίνονται πολλές, η έννοια της σύμπτωσης αρχίζει να χάνει τη δύναμή της. Διότι στην πράξη, οι αποφάσεις που λαμβάνονται δεν μοιάζουν απομονωμένες. Μοιάζουν να αποτελούν κομμάτια ενός μεγαλύτερου παζλ.
Οι ίδιες πρακτικές, οι ίδιες μέθοδοι, οι ίδιες δικαιολογίες. Και κάθε φορά η ευθύνη περιορίζεται στο άτομο, σαν να πρόκειται για μια πράξη που γεννήθηκε και ολοκληρώθηκε από έναν μόνο άνθρωπο.
Αλλά πόσο συχνά συμβαίνει αυτό στην πραγματική ζωή; Πόσο συχνά μεγάλες πολιτικές αποφάσεις, με σημαντικές επιπτώσεις, αποτελούν πραγματικά έργο ενός και μόνο προσώπου;
Η πολιτική, όπως και κάθε μηχανισμός εξουσίας, λειτουργεί μέσα από δίκτυα, επιρροές, συντονισμούς και συσχετισμούς. Οι αποφάσεις δεν εμφανίζονται στο κενό. Διαμορφώνονται μέσα σε συστήματα, σε σχέσεις και σε κέντρα ισχύος που πολλές φορές παραμένουν στο παρασκήνιο.
Γι’ αυτό και η συζήτηση δεν μπορεί να σταματά πάντα στον τελευταίο κρίκο της αλυσίδας. Όταν οι ίδιες πρακτικές εμφανίζονται ξανά και ξανά, το ενδιαφέρον δεν πρέπει να περιορίζεται μόνο στο πρόσωπο που εκτελεί την κίνηση, αλλά και στο πλαίσιο που την καθοδηγεί.
Γιατί τότε γεννιέται ένα εύλογο ερώτημα: σε ποιον απευθύνονταν τελικά όλες αυτές οι κινήσεις; Ποιος ήταν ο κοινός αποδέκτης των αποφάσεων; Και ποιος ωφελήθηκε πραγματικά από το αποτέλεσμα;
Η δημοκρατία δεν δοκιμάζεται μόνο από τις πράξεις των προσώπων αλλά και από τους μηχανισμούς που τις γεννούν. Όταν οι ίδιες κινήσεις επαναλαμβάνονται από διαφορετικούς ανθρώπους, όταν οι πρακτικές μοιάζουν αντιγραμμένες και το αποτέλεσμα οδηγεί πάντα προς την ίδια κατεύθυνση, τότε το ερώτημα δεν είναι πια ποιος έδρασε μόνος. Το πραγματικό ερώτημα είναι ποιος σχεδίασε το παιχνίδι.
Γιατί σε κάθε σκακιέρα υπάρχουν πολλά πιόνια.
Αλλά συνήθως ένας είναι ο παίκτης.
