Το αλάτι αποτελεί βασικό συστατικό της καθημερινής διατροφής, όμως η πραγματική κατανάλωση απέχει πολύ από αυτό που πιστεύουν οι περισσότεροι.
Σύμφωνα με επιστημονικά δεδομένα, ο μέσος Έλληνας καταναλώνει σχεδόν διπλάσια ποσότητα από το ανώτατο όριο που συστήνουν οι ειδικοί, συχνά χωρίς να το αντιλαμβάνεται.
Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας συνιστά ημερήσια πρόσληψη έως 5 γραμμάρια αλατιού (περίπου ένα κουταλάκι του γλυκού). Στην πράξη, όμως, η μέση κατανάλωση στην Ελλάδα υπολογίζεται μεταξύ 9 και 11 γραμμαρίων την ημέρα, με τις επιπτώσεις να είναι σωρευτικές και μακροπρόθεσμες.
Το βασικό πρόβλημα δεν είναι το αλάτι που προσθέτουμε στο φαγητό, αλλά το «κρυφό αλάτι». Πάνω από το 70% της ημερήσιας πρόσληψης προέρχεται από επεξεργασμένα τρόφιμα, όπως ψωμί, τυριά, αλλαντικά, έτοιμα γεύματα, σάλτσες και σνακ. Ακόμη και τρόφιμα που δεν έχουν «αλμυρή» γεύση περιέχουν σημαντικές ποσότητες νατρίου.
Η υπερκατανάλωση αλατιού συνδέεται άμεσα με την υπέρταση, έναν από τους βασικότερους παράγοντες κινδύνου για καρδιαγγειακά νοσήματα και εγκεφαλικά επεισόδια. Το ανησυχητικό στοιχείο είναι ότι η υψηλή αρτηριακή πίεση συχνά δεν εμφανίζει συμπτώματα, γι’ αυτό και χαρακτηρίζεται ως «σιωπηλός δολοφόνος».
Επιπλέον, η αυξημένη πρόσληψη νατρίου επιβαρύνει τη νεφρική λειτουργία, συμβάλλει στην κατακράτηση υγρών και έχει συσχετιστεί με αυξημένο κίνδυνο για οστεοπόρωση και γαστρικό καρκίνο. Τα παιδιά και οι έφηβοι, που καταναλώνουν όλο και περισσότερα τυποποιημένα προϊόντα, εκτίθενται σε αυξημένους κινδύνους ήδη από μικρή ηλικία.
Οι ειδικοί επισημαίνουν ότι η μείωση του αλατιού δεν απαιτεί ακραίες αλλαγές. Αρκούν μικρές καθημερινές παρεμβάσεις: λιγότερο αλάτι στο μαγείρεμα, προσεκτική ανάγνωση ετικετών, περιορισμός των έτοιμων τροφών και αντικατάσταση του αλατιού με βότανα και μπαχαρικά. Μελέτες δείχνουν ότι ο οργανισμός προσαρμόζεται στη λιγότερο αλμυρή γεύση μέσα σε δύο έως τρεις εβδομάδες.
Η μείωση της κατανάλωσης αλατιού κατά μόλις 1–2 γραμμάρια την ημέρα μπορεί να έχει σημαντικό όφελος για τη δημόσια υγεία, μειώνοντας τα καρδιαγγειακά επεισόδια και την ανάγκη για φαρμακευτική αγωγή.
Το αλάτι δεν είναι εχθρός. Όταν όμως ξεπερνά τα όρια, μετατρέπεται σε αθόρυβο παράγοντα κινδύνου. Η ενημέρωση και η συνειδητή επιλογή είναι το πρώτο και πιο αποτελεσματικό βήμα για καλύτερη υγεία.
