Η τελευταία εξέλιξη σε μια μακροχρόνια προσπάθεια του Τραμπ  για μεγαλύτερο έλεγχο της Fed η οποία χρονολογείται από τα πρώτα χρόνια της θητείας Πάουελ που ξεκίνησε το 2018, είναι οι απειλές για ποινικές διώξεις που άσκησε ο Λευκός Οίκος, έναντι του επικεφαλής της Ομοσπονδιακής Τράπεζας. 

Αυτό που διακυβεύεται είναι η ανεξαρτησία της Fed – της σημαντικότερης κεντρικής τράπεζας στον κόσμο η οποία αποτελεί θεμέλιο της οικονομικής πολιτικής των ΗΠΑ και ακρογωνιαίο λίθο του χρηματοπιστωτικού της συστήματος – στο να καθορίζει τη νομισματική πολιτική των ΗΠΑ χωρίς επιρροή από εκλεγμένους αξιωματούχους όπως ο Τραμπ, οι οποίοι θα προτιμούσαν φθηνότερα κόστη δανεισμού για την πολιτική τους απήχηση. Η ενέργεια αυτή, έρχεται περίπου δύο εβδομάδες πριν συζητηθεί ενώπιον του Ανώτατου Δικαστηρίου η προσπάθεια του Τραμπ να απολύσει μια άλλη αξιωματούχο της Fed, την Λίζα Κουκ.

Η απειλή ποινικών διώξεων δεν αφορά την ανακαίνιση των κτιρίων της Fed, αυτά είναι προσχήματα, όπως δήλωσε ο Πάουελ. «Είναι συνέπεια του ότι η Fed καθορίζει τα επιτόκια με βάση την καλύτερη εκτίμησή μας για το τι θα εξυπηρετήσει το κοινό, αντί να ακολουθεί τις προτιμήσεις του προέδρου», τόνισ. Αυτή είναι η πρώτη φορά που ο Πάουελ αντιπαρατίθεται ανοιχτά στον Τραμπ σχετικά με την ανεξαρτησία της Fed. Επί χρόνια, απαντούσε στις επιθέσεις του Αμερικανού προέδρου με τρόπους που γενικά δεν έριχναν λάδι στη φωτιά. Αυτό πλέον άλλαξε.

Ο Πάουελ θα ολοκληρώσει τη θητεία του ως πρόεδρος τον Μάιο, ωστόσο η θητεία του ως μέλους του Διοικητικού Συμβουλίου της Fed εκτείνεται έως το 2028. Δεν έχει διευκρινίσει αν θα αποχωρήσει ή αν θα παραμείνει στο Δ.Σ. Ο Τραμπ έχει δηλώσει ότι έχει ήδη επιλέξει τον διάδοχό του, χωρίς ωστόσο να τον κατονομάσει, τονίζοντας ότι θα είναι «κάποιος που πιστεύει σε χαμηλότερα επιτόκια, κατά πολύ». Σημειώνεται πως υποψήφιοι για τη θέση είναι τέσσερις, ο οικονομικός σύμβουλος του Λευκού Οίκου Κέβιν Χάσετ (ο οποίος δήλωσε ότι υποστηρίζει την έρευνα για τον Πάουελ), ο πρώην διοικητής της Fed, Κέβιν Γουόρς, ο διοικητής Κρίστοφερ Γουόλερ και το ανώτερο στέλεχος της BlackRock, Ρικ Ρίντερ.

Μία από τις χειρότερες στιγμές στην ιστορία των κεντρικών τραπεζών

Ο Τραμπ έχει απαιτήσει από την Fed να μειώσει απότομα τα επιτόκια από τότε που ανέλαβε τα καθήκοντά του τον Ιανουάριο του 2025, κατηγορώντας την πολιτική της ότι κρατά πίσω την οικονομία και θέτοντας στο «τραπέζι» ακόμα και την απόλυση του Πάουελ, παρά τις νομικές προστασίες που φαινομενικά καλύπτουν τον πρόεδρο της Fed από την απομάκρυνση.

Η ανεξαρτησία των κεντρικών τραπεζών, τουλάχιστον στον καθορισμό των επιτοκίων με σκοπό τον έλεγχο του πληθωρισμού, θεωρείται κεντρική αρχή μιας ισχυρής οικονομικής πολιτικής, απομονώνοντας τους υπεύθυνους χάραξης νομισματικής πολιτικής από βραχυπρόθεσμες πολιτικές σκέψεις και επιτρέποντάς τους να επικεντρωθούν σε μακροπρόθεσμες προσπάθειες για τη διατήρηση σχετικά σταθερών τιμών.

Η έρευνα για τον Πάουελ «είναι μία από τις χειρότερες στιγμές στην προεδρία Τραμπ και στην ιστορία των κεντρικών τραπεζών», δήλωσε ο Πίτερ Κόντι-Μπράουν, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο της Πενσυλβάνια. «Το Κογκρέσο δεν σχεδίασε την Fed ώστε να αντικατοπτρίζει τις καθημερινές διαθέσεις του προέδρου και επειδή η Fed έχει απορρίψει τις προσπάθειες του Τραμπ να την καταρρίψει, εξαπολύει όλο το βάρος του αμερικανικού ποινικού δικαίου εναντίον του προέδρου της».

Η αξιοπιστία των κεντρικών τραπεζών θεωρείται σημαντικό asset και αν τεθεί σε κίνδυνο, θα «κοστίσει» στις αγορές, διαμηνύουν οι αναλυτές. Έστω και με καθυστέρηση οι μεγάλες κεντρικές τράπεζες, όπως οι Fed και ΕΚΤ, κατάφεραν να χαλιναγωγήσουν τελικά τον πληθωρισμό γιατί οι αγορές τις «άκουσαν».

«Μια τέτοια κίνηση ενέχει τον κίνδυνο πολιτικοποίησης της νομισματικής πολιτικής, υπονομεύοντας την αξιοπιστία της Fed στην επίτευξη της διπλής εντολής της. Με την πάροδο του χρόνου, αυτό θα μπορούσε να αποδυναμώσει τις προσδοκίες για τον πληθωρισμό και να αυξήσει το ασφάλιστρο διάρκειας των αμερικανικών περιουσιακών στοιχείων», όπως επισημαίνει η JP Morgan.

«Μια Fed που ευθυγραμμίζεται στενότερα με την πολιτική θα μπορούσε να προκαλέσει υψηλότερο πληθωρισμό για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα, πιθανώς αρνητικά πραγματικά επιτόκια στο βραχυπρόθεσμο άκρο της καμπύλης, αυξημένα μακροπρόθεσμα επιτόκια δανεισμού και ένα πιο αδύναμο δολάριο», εκτιμά ο οικονομολόγος της Berenberg, Ατακάν Μπακισκάν.

Η ανεξαρτησία της Fed δέχεται επίθεση και οι αγορές δεν θα την ανεχθούν, προειδοποιεί ο Νάιτζελ Γκριν, Διευθύνων Σύμβουλος της deVere Group, από τους μεγαλύτερους οίκους χρηματοοικονομικής συμβουλευτικής στον κόσμο. «Η χρήση νομικών μηχανισμών ξεπερνά ένα όριο που έχει τεράστια σημασία για τις αγορές. Οι επενδυτές αποτιμούν τα περιουσιακά στοιχεία με βάση την υπόθεση ότι η νομισματική πολιτική των ΗΠΑ καθορίζεται από οικονομικά στοιχεία, όχι από πολιτική βούληση. Όταν αυτή η υπόθεση αποδυναμώνεται, ο κίνδυνος αυξάνεται παντού, άμεσα και ορατά». Και οι παγκόσμιες συνέπειες ακολουθούν γρήγορα, προσθέτει. «Η Fed καθορίζει τον τόνο για τις οικονομικές συνθήκες πολύ πέρα από τα σύνορα των ΗΠΑ. Οι ροές κεφαλαίων προς την Ευρώπη, την Ασία και τις αναδυόμενες αγορές ανταποκρίνονται άμεσα στα σήματα της Fed»

Τεταμένες σχέσεις

Κατά τη διάρκεια του 2025, ο Τραμπ επιτέθηκε αρκετές φορές στον Τζερόμ Πάουελ, κατηγορώντας τον ότι «άργησε πολύ και έκανε λάθος» σχετικά με τα επιτόκια και προσθέτοντας ότι «η λήξη της θητείας του παρα-είναι μακριά». Έφτασε στο να αποκαλέσει τον Πάουελ «τεράστιο loser» διαμηνύοντας πως αν θέλει να τον απολύσει ««θα φύγει πολύ γρήγορα, πιστέψτε με».

Φυσικά, δεν ήταν η πρώτη φορά που ο Τραμπ πραγματοποίησε επίθεση στον Πάουελ. Και κατά την πρώτη του θητεία, όταν μάλιστα ο ίδιος είχε επιλέξει τον Πάουελ να αναλάβει το τιμόνι της Fed, προσπάθησε να τον απομακρύνει καθώς και τότε θεωρούσε ότι κινούνταν πολύ αργά όσον αφορά τις μειώσεις των επιτοκίων. «Όλοι οι ανόητοι (boneheads) εκεί στην Fed, να μειώσουν τα επιτόκια σε αρνητικό έδαφος», είχε πει το 2019. Η Fed μείωσε εκείνο το έτος επιτόκια, αλλά όχι λόγω της πίεσης Τραμπ, το έκανε καθώς ήθελε να στηρίξει την οικονομία λόγω της μεγάλης αβεβαιότητας που είχαν δημιουργήσει οι δασμοί των ΗΠΑ. Η πανδημία και η πληθωρική κρίση στη συνέχεια ανάγκασαν τον Πάουελ να μειώσει περαιτέρω και γρήγορα τα επιτόκια κοντά στο μηδέν, αποτρέποντας μια άμεση αντιπαράθεση με τον Τραμπ μέχρι τη λήξη της θητείας του το 2021.

Με την επιστροφή του Τραμπ στον Λευκό Οίκο, ο Πάουελ ήταν προετοιμασμένος για «ανάφλεξη» της μεταξύ τους κατάστασης. Άλλωστε πριν τις εκλογές, τον Αύγουστο του 2024, ο Τραμπ είχε δηλώσει ότι «θα πρέπει να έχει λόγο στη νομισματική πολιτική» κατά τη δεύτερη θητεία του. Μετά την εκλογή του Τραμπ τον Νοέμβριο, ο Πάουελ δήλωσε ότι δεν θα παραιτηθεί εάν του ζητηθεί από τον πρόεδρο. Ο Πάουελ είχε επίσης τονίσει ότι, σύμφωνα με το νόμο, οι πρόεδροι δεν μπορούν να απολύσουν ή να υποβιβάσουν τον πρόεδρο της Fed.

Το σημαντικό είναι πως ο Πάουελ, αντίθετα με τον Τραμπ, έχει κερδίσει την εμπιστοσύνη των αγορών. «Ο Πάουελ έκανε αυτό που λίγοι θα μπορούσαν: έμεινε σταθερός στις απόψεις του υπό ακραία πολιτική πίεση και συνέχισε να στηρίζει τις προσδοκίες για τον πληθωρισμό και την οικονομία. Οι αγορές τον εμπιστεύονται», όπως σημειώνει ο Νάιτζελ Γκριν της deVere Group.

Facebook Comments