Η Μαλβίνα Κάραλη είχε σπάνιο πολιτικό ένστικτο. Έλεγε λίγα και χτυπούσε κατευθείαν στο κέντρο. Δεν μάσαγε τα λόγια της. Δεν χάιδευε αυτιά. Επίσης, δεν φοβόταν τη σύγκρουση.
Στα μέσα της δεκαετίας του 1990, πολλοί θυμούνται τη φράση της για τον τότε Συνασπισμό: «Ο Συνασπισμός δεν είναι κόμμα, αλλά 10 κώλοι που ψάχνουν καρέκλα».
Η φράση ακούστηκε ωμή. Ωστόσο, έπιασε τον πυρήνα ενός προβλήματος. Περιέγραψε μια νοοτροπία. Και, κυρίως, προειδοποίησε για μια πολιτική παθογένεια που άντεξε στον χρόνο.
Τρεις δεκαετίες μετά
Σήμερα, ο ΣΥΡΙΖΑ μοιάζει να επιβεβαιώνει εκείνη την ατάκα. Όχι επειδή έχασε εκλογές. Αυτό συμβαίνει σε όλα τα κόμματα. Το πρόβλημα πάει πιο βαθιά.
Ο ΣΥΡΙΖΑ έχασε τον καθαρό λόγο ύπαρξής του. Πρώτα μίλησε ως δύναμη διαμαρτυρίας. Μετά πήρε την εξουσία. Στη συνέχεια λειτούργησε ως μηχανισμός διαχείρισης. Τώρα δείχνει σαν άθροισμα προσωπικών στρατηγικών.
Η ιδεολογία υποχωρεί. Παράλληλα, οι μηχανισμοί κυριαρχούν. Έτσι, κάθε νέα κρίση ανοίγει ξανά την ίδια συζήτηση. Ποιος ελέγχει τι; Ποιος παίρνει ρόλο; Ποιος κερδίζει την επόμενη καρέκλα;
Οι καρέκλες κέρδισαν τις ιδέες
Στον σημερινό ΣΥΡΙΖΑ, οι καρέκλες μοιάζουν πιο ισχυρές από τις ιδέες. Επιπλέον, η εικόνα του κόμματος δεν δείχνει ανασύνταξη. Δείχνει φθορά, αμηχανία και εσωτερικό παζάρι.
Δεν χρειάζονται ονόματα. Ούτε λίστες χρειάζονται. Η κοινωνία βλέπει. Κυρίως, όμως, καταλαβαίνει.
Βλέπει ποιοι μιλούν για ανανέωση, ενώ κοιτούν την επόμενη θέση. Αναγνωρίζει ποιοι επικαλούνται την Αριστερά, αλλά σκέφτονται με όρους μηχανισμού. Ξέρει ποιοι μιλούν για συλλογικότητα, ενώ κινούνται μόνο ατομικά.
Γι’ αυτό η ατάκα της Μαλβίνας δεν μοιάζει σήμερα με υπερβολή. Αντίθετα, λειτουργεί σαν πολιτικό σχόλιο που άντεξε στον χρόνο. Ενοχλεί, όμως αγγίζει μια αλήθεια.
Το πρόβλημα δεν είναι μόνο εκλογικό
Ο ΣΥΡΙΖΑ δεν χάνει μόνο στις δημοσκοπήσεις. Χάνει και στην εικόνα. Χάνει στην αξιοπιστία. Παράλληλα, πληρώνει την απουσία καθαρής πολιτικής γραμμής.
Ένα κόμμα μπορεί να αντέξει μια ήττα. Μπορεί να αντέξει και μια δύσκολη περίοδο. Όμως δεν μπορεί να αντέξει για πάντα την εσωστρέφεια, τα προσωπικά σχέδια και τις μάχες για θέσεις.
Η πολιτική δεν συγχωρεί τα κόμματα που μπερδεύουν την εξουσία με την επιβίωση. Συνεπώς, ο ΣΥΡΙΖΑ έχει μπροστά του ένα καθαρό δίλημμα. Ή θα ξαναγίνει κόμμα με πρόταση ή θα μείνει μηχανισμός με καρέκλες.
Τότε, η Μαλβίνα δεν θα ακούγεται απλώς επίκαιρη. Θα ακούγεται προφητική.
