Η κλιμάκωση της πολεμικής σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή οδηγεί τις διεθνείς αγορές ενέργειας σε πρωτοφανή αναταραχή.
Με τις τιμές του πετρελαίου να καταγράφουν εκρηκτική άνοδο και να ξεπερνούν τα 118 δολάρια το βαρέλι, επίπεδα που είχαν να εμφανιστούν από το καλοκαίρι του 2022.
Στις πρώτες ώρες των συναλλαγών, περίπου στις 04:30 ώρα Ελλάδας, το WTI (West Texas Intermediate) ενισχυόταν κατά 30,04%, φτάνοντας τα 118,21 δολάρια το βαρέλι, ενώ το Brent της Βόρειας Θάλασσας κατέγραφε άνοδο 27,54%, στα 118,22 δολάρια. Πρόκειται για μία από τις πιο απότομες ημερήσιες αυξήσεις των τελευταίων δεκαετιών, καθώς οι επενδυτές προεξοφλούν σοβαρή διαταραχή στην παγκόσμια προσφορά ενέργειας.
Η γεωπολιτική ένταση μεταξύ ΗΠΑ, Ισραήλ και Ιράν έχει προκαλέσει σοκ στις αγορές, καθώς η σύγκρουση επηρεάζει άμεσα τις ροές υδρογονανθράκων από τον Περσικό Κόλπο. Στο επίκεντρο των ανησυχιών βρίσκεται το Στενό του Χορμούζ, ένα από τα σημαντικότερα ενεργειακά «περάσματα» στον κόσμο.
Υπό κανονικές συνθήκες, από το συγκεκριμένο σημείο διέρχεται περίπου το 20% του πετρελαίου και του υγροποιημένου φυσικού αερίου (LNG) που διακινείται παγκοσμίως μέσω θαλάσσης, γεγονός που σημαίνει ότι οποιαδήποτε διακοπή ή περιορισμός στη ναυσιπλοΐα μπορεί να προκαλέσει άμεσο σοκ στην παγκόσμια αγορά ενέργειας.
Η αγορά θεωρεί πλέον ότι υπάρχει de facto περιορισμός στη διέλευση δεξαμενόπλοιων, κάτι που έχει οδηγήσει traders και επενδυτές σε έντονες κινήσεις αντιστάθμισης κινδύνου. Η εξέλιξη αυτή ενισχύει περαιτέρω την ανοδική δυναμική των τιμών, καθώς η πιθανότητα ενεργειακής ασφυξίας για αρκετές οικονομίες της Δύσης θεωρείται πλέον υπαρκτή.
Από την έναρξη των στρατιωτικών επιχειρήσεων των Ηνωμένων Πολιτειών και του Ισραήλ εναντίον του Ιράν, η τιμή του WTI έχει εκτιναχθεί συνολικά κατά περίπου 70%, μια αύξηση που χαρακτηρίζεται από αναλυτές ως άνευ προηγουμένου για τόσο μικρό χρονικό διάστημα.
Η εξέλιξη αυτή έχει προκαλέσει συναγερμό σε κυβερνήσεις και κεντρικές τράπεζες, καθώς η απότομη άνοδος του πετρελαίου μπορεί να επηρεάσει άμεσα τον πληθωρισμό, την ανάπτυξη και τις χρηματοπιστωτικές αγορές.
Μπροστά στο νέο ενεργειακό σοκ, οι υπουργοί Οικονομικών της G7 συγκαλούν έκτακτη τηλεδιάσκεψη στις 14:30 ώρα Ελλάδας, με στόχο να αξιολογήσουν τις επιπτώσεις στην παγκόσμια οικονομία και να εξετάσουν πιθανές συντονισμένες παρεμβάσεις.
Την ίδια στιγμή, ο πρόεδρος των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ υποστήριξε ότι η εκτίναξη των τιμών του πετρελαίου αποτελεί «πολύ μικρό τίμημα για την ειρήνη και την ασφάλεια των Ηνωμένων Πολιτειών και του κόσμου», σε ανάρτησή του στην πλατφόρμα Truth Social.
Σε τηλεφωνική συνέντευξη που παραχώρησε στους Times of Israel, ο αμερικανός πρόεδρος ανέφερε επίσης ότι η απόφαση για τον τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων εναντίον του Ιράν θα ληφθεί «αμοιβαία» με τον ισραηλινό πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου.
Οι αγορές παρακολουθούν πλέον με ιδιαίτερη ανησυχία τις εξελίξεις, καθώς μια παρατεταμένη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή θα μπορούσε να οδηγήσει το πετρέλαιο ακόμη και πάνω από τα 130 ή 150 δολάρια το βαρέλι, σύμφωνα με εκτιμήσεις διεθνών επενδυτικών οίκων.
Για την Ευρώπη και ιδιαίτερα για χώρες όπως η Ελλάδα, που παραμένουν καθαροί εισαγωγείς ενέργειας, μια τέτοια εξέλιξη θα μπορούσε να μεταφραστεί σε νέο κύμα πληθωριστικών πιέσεων, αύξηση στο κόστος μεταφορών και ενέργειας και επιβράδυνση της οικονομικής δραστηριότητας.
Η παγκόσμια οικονομία εισέρχεται έτσι σε μία ακόμη περίοδο έντονης αβεβαιότητας, με το πετρέλαιο να μετατρέπεται ξανά στον βασικό παράγοντα αστάθειας για τις αγορές, τις κυβερνήσεις και τους καταναλωτές.
