Χρονιά ορόσημο για το ελληνικό χρέος θα αποτελέσει το 2026 καθώς η Ελλάδα θα πάψει να αποτελεί την πιο υπερχρεωμένη χώρα της Ευρωζώνης, μία θέση που διατηρούσε εδώ και δύο δεκαετίες περίπου. Και τη θέση της θα πάρει η Ιταλία.
Το ελληνικό χρέος εκτιμάται πως θα διαμορφωθεί φέτος στο 136,8% του ΑΕΠ, από 146,1% το 2025, μία μείωση ύψους 9,3%. Αντίθετα η Ιταλία, στο νέο της προϋπολογισμό που δημοσίευσε την περασμένη εβδομάδα, εκτιμά πως ο δείκτης χρέους της θα διαμορφωθεί στο 138,6% του ΑΕΠ το 2026, αυξημένος από το 137,1% του ΑΕΠ το 2025.
Η νέα εκτίμηση για το ελληνικό χρέος αναμένεται να αποτυπωθεί στην ετήσια έκθεση προόδου για τους στόχους του Μεσοπρόθεσμου Δημοσιονομικού-Διαρθρωτικού Σχεδίου 2026-2029 που θα καταθέσει το οικονομικό επιτελείο στην Κομισιόν την επόμενη εβδομάδα.
Αυτό το σημαντικό επίτευγμα θα μεγαλώσει ακόμα περισσότερο το ρεκόρ που καταγράφει ήδη η Ελλάδα, έχοντας σημειώσει το 2025 τη μεγαλύτερη μείωση του δημόσιου χρέους στην Ευρωπαϊκή Ένωση μετά την πανδημία της Covid.
Από το πρώτο τρίμηνο του 2021 όπου το χρέος της Ελλάδας κορυφώθηκε στο 212,9% του ΑΕΠ, υποχώρησε κατά 66,8% στο τέλος του 2025, παρά την ενεργειακή κρίση που προκάλεσε η εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία. Στο τέλος του 2026 και ενώ άλλη μία κρίση θα έχει προστεθεί λόγω του πολέμου στη Μέση Ανατολή, η μείωση του ελληνικού χρέους θα αγγίξει το 76%. Ως αποτέλεσμα ο δείκτης χρέους της Ελλάδας θα διαμορφωθεί από φέτος σε επίπεδα που βρισκόταν πριν το 2010, δηλαδή πριν η χώρα περάσει την πόρτα των μνημονίων.
Η ταχεία αποκλιμάκωση που έχει σημειωθεί τα τελευταία χρόνια οφείλεται στη συνετή δημοσιονομική πολιτική, με τη δημιουργία πρωτογενών πλεονασμάτων, την πρόωρη αποπληρωμή των δανείων του ΔΝΤ και του πρώτου μνημονίου που ξεκίνησε στη συνέχεια, καθώς και στους ισχυρούς ρυθμούς ανάπτυξης οι οποίοι ήταν διπλάσιοι σε σχέση με πολλές χώρες της Ευρωζώνης.
Βέβαια, σημαντική «συνδρομή» στην αποκλιμάκωση του δημόσιου χρέους ως ποσοστό του ΑΕΠ έχει παίξει αυτά τα χρόνια μετά την πανδημία, και ο υψηλός πληθωρισμός. Οι αυξημένες τιμές, ενισχύουν το ονομαστικό ΑΕΠ, βελτιώνοντας λογιστικά την εικόνα του χρέους προς ΑΕΠ.
Σημειώνεται πως ο φετινός στόχος του 136,8% του ΑΕΠ δεν λαμβάνει υπόψη πιθανές περαιτέρω εξόδους της Ελλάδας στις αγορές στο υπόλοιπο του έτους, κάτι που εάν συμβεί θα ωθήσει τον δείκτη χρέους ελαφρώς υψηλότερα αλλά και πάλι κάτω από αυτόν της Ιταλίας.
Το οικονομικό επιτελείο συνεχίζει να στοχεύει σε περαιτέρω μείωση του χρέους, εκτιμώντας πως το 2027 θα κινηθεί στο 130,3% (από 131,7% που προέβλεπε πριν) ενώ), ενώ σύμφωνα με πηγές του MN, ήδη από το 2029 θα κινηθεί κάτω από το 120% του ΑΕΠ και το 2030 θα έχει υποχωρήσει στο 113% του ΑΕΠ.
Άλλωστε από φέτος προτεραιότητα για τον ΟΔΔΗΧ είναι και η μείωση των υψηλών ταμειακών διαθεσίμων της Ελλάδας και την εντατική τους χρήση για τη μείωση του χρέους. Η χώρα βρίσκεται πλέον στην επενδυτική βαθμίδα, δανείζεται με πολύ ευνοϊκούς όρους και με spread 75 μ.β έναντι της Γερμανίας, συνεπώς δεν χρειάζεται να διατηρεί ως «ασφάλεια» πολύ υψηλά ταμειακά διαθέσιμα.
Έτσι, στο τέλος του 2026 αναμένεται να διαμορφωθούν στα 28 δισ. ευρώ από 40 δισ. ευρώ σήμερα, καθώς το Ελληνικό Δημόσιο θα προχωρήσει στις 15 Ιουνίου σε πρόωρη αποπληρωμή μέρους των δανείων του πρώτου μνημονίου ύψους 7 δισ. ευρώ, ενώ θα διαθέσει φέτος τουλάχιστον 1 δισ. ευρώ για τη μείωση των εντόκων γραμματίων, 1,5 δισ. ευρώ για επαναγορά ομολόγων και 1-1,5 δισ. ευρώ για πρόωρες αποπληρωμές δανείων του δεύτερου προγράμματος στήριξης και συγκεκριμένα αυτά του ευρωπαϊκού ταμείου χρηματοπιστωτικής σταθερότητας (EFSF).
Αξίζει να σημειώσουμε ως μέχρι σήμερα το ελληνικό Δημόσιο έχει αποπληρώσει συνολικά 26,6 δισ. ευρώ για τα δάνεια του πρώτου μνημονίου, αρχικού ύψους 52,9 δισ. ευρώ. Έπειτα και από την αποπληρωμή του Ιουνίου θα απομένουν 19,3 δισ. ευρώ, τα οποία θα αποπληρωθούν πρόωρα με καταβολές 5-5,5 δισ. ευρώ ετησίως περίπου τα επόμενα χρόνια.
Για την πρόωρη αποπληρωμή μέρους των δανείων του β’ μνημονίου, η οποία προγραμματίζεται για το φθινόπωρο, θα αξιοποιηθούν τα ταμειακά διαθέσιμα του Υπερταμείου τα οποία διαμορφώνονται συνολικά στα 4,5 δισ. ευρώ περίπου (και συμπεριλαμβάνονται στα συνολικά ταμειακά διαθέσιμα του δημοσίου – ως διαθέσιμα φορέων της γενικής κυβέρνησης). Στόχος είναι να αρχίσουν να μειώνονται οι χρηματοδοτικές ανάγκες των επόμενων ετών. Σημειώνεται πως τα δάνεια του EFSF λήγουν το 2070 και ανέρχονται συνολικά στα 125,7 δισ. ευρώ, ενώ τα δάνεια του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM), η αποπληρωμή των οποίων ξεκινά το 2033 και ολοκληρώνεται το 2060, ανέρχονται σε 59,4 δισ. ευρώ.
