Ανεξάρτητα από το διεθνές περιβάλλον και την εκτόξευση των αποδόσεων των κρατικών ομολόγων διεθνώς σε επίπεδα πολλών δεκαετιών που προκαλούν φόβους για τα αδύναμα δημοσιονομικά μεγάλων χωρών όπως οι ΗΠΑ, η Γαλλία και η Βρετανία, το Ελληνικό Δημόσιο δεν βάζει φρένο, αλλά επιταχύνει, τη βασική του στρατηγική που είναι η μείωση του δημόσιου χρέους.
Την ώρα που μεγάλοι διεθνείς οίκοι μιλούν πλέον ξεκάθαρα για κρίση στη Γαλλία η οποία και μεταδίδεται στις αγορές ομολόγων ολόκληρης της Ευρωζώνης, το να έχει μία χώρα την πολυτέλεια όχι μόνο να μην χρειάζεται να δανειστεί από τις αγορές αλλά, να προχωρά και σε πρόωρες αποπληρωμές του χρέους της, αποτελεί κάτι τουλάχιστον εντυπωσιακό.
Έτσι, την προηγούμενη εβδομάδα η Ελλάδα προχώρησε σε πρόωρη αποπληρωμή και μέρους των δανείων του δεύτερου μνημονίου, έπειτα από σχετικές κινήσεις τα τελευταία χρόνια όσον αφορά τα δάνεια του πρώτου μνημονίου (GLF).
Ειδικότερα, η Ελλάδα αποπλήρωσε στο Ευρωπαϊκό Ταμείο Χρηματοπιστωτικής Σταθερότητας (EFSF) πρόωρα 2,5 δισ. ευρώ, χρησιμοποιώντας μέρος των εσόδων από την επανιδιωτικοποίηση ελληνικών τραπεζών που είχαν προηγουμένως λάβει στήριξη από το ΤΧΣ. Δηλαδή, αξιοποίησε τα ταμειακά διαθέσιμα του Υπερταμείου, που διαμορφώνονται συνολικά στα 4,5 δισ. ευρώ περίπου και συμπεριλαμβάνονται στα ταμειακά διαθέσιμα του δημοσίου.
Τα 2,5 δισ. ευρώ που αποπληρωθήκαν αφορούν δόσεις του 2027 και 2028. Σημειώνεται πως τα δάνεια του EFSF λήγουν το 2070 και ανέρχονται συνολικά (πλέον) στα 121,5 δισ. ευρώ περίπου, ενώ τα δάνεια του Ευρωπαϊκού Μηχανισμού Σταθερότητας (ESM), η αποπληρωμή των οποίων ξεκινά το 2033 και ολοκληρώνεται το 2060, ανέρχονται σε 59,4 δισ. ευρώ.
Όσον αφορά τα GLF, έχουν αποπληρωθεί 33,54 δισ. ευρώ από το σύνολο των 52,9 δισ. ευρώ και απομένουν 19,36 δισ. ευρώ. Ο βασικός σχεδιασμός είναι αυτά να αποπληρωθούν με καταβολές περίπου 5 δισ. ευρώ ετησίως τα αμέσως επόμενα χρόνια.
Στις 15 Δεκεμβρίου προγραμματίζεται και η πρόωρη εξόφληση 2,2 δισ. ευρώ ομολόγου που βρίσκεται στα χαρτοφυλάκια των ελληνικών τραπεζών και λήγει το 2027, ενώ η μείωση των εντόκων φέτος θα διαμορφωθεί στο 1,2 δισ. ευρώ.
Έτσι, οι πρόωρες αποπληρωμές φέτος, από 8,79 δισ. ευρώ που είχαν αρχικά υπολογιστεί, θα διαμορφωθούν στα 12,84 δισ. ευρώ.
Σύμφωνα πληροφορίες δεν αποκλείεται και το 2027 να υπάρξει πρόσθετη νέα πρόωρη αποπληρωμή του EFSF, 1,5 δισ. ευρώ περίπου, ανάλογα και με τις συνθήκες.
Οι παραπάνω κινήσεις οδηγούν σε μεγαλύτερη μείωση του δημόσιου χρέους φέτος, κατά 7,385 δισ. ευρώ έναντι 5,461 δισ. ευρώ που είχε αρχικά προβλεφθεί, με αποτέλεσμα ο δείκτης χρέους να μειωθεί κοντά στο 136% του ΑΕΠ περνώντας κάτω από αυτόν της Ιταλίας (κοντά στο 139%).
Όπως σχολίασε και ο επικεφαλής του EFSF, Πιέρ Γκραμένια, «η αποπληρωμή αυτή αποτελεί ακόμη μία ένδειξη της προόδου που έχει σημειώσει η Ελλάδα στην ενίσχυση της οικονομίας και του χρηματοπιστωτικού της συστήματος. Τα έσοδα από την επανιδιωτικοποίηση των τραπεζών αποτυπώνουν απτά την ανάκαμψη του ελληνικού τραπεζικού τομέα μετά την κρίση. Η αξιοποίηση μέρους αυτών των εσόδων για την αποπληρωμή του EFSF μειώνει το δημόσιο χρέος της Ελλάδας και στέλνει μήνυμα εμπιστοσύνης στις αγορές. Πρόκειται για θετική εξέλιξη για την Ελλάδα».
Όλα αυτά έχουν τη σημασία τους στο τρέχον περιβάλλον-σοκ που διαδραματίζεται στην αγορά ομολόγων. Σημαντικό ρόλο σε αυτό παίζει, σύμφωνα με αναλυτές, η Γαλλία όπου η κυβέρνηση μειοψηφίας του Λεκορνί αγωνίζεται να περάσει έναν προϋπολογισμό που θα αποτρέψει την αύξηση του ελλείμματος από 5,4% το 2026 σε 6,5% το 2027.
Η απόδοση του γαλλικού 10ετούς ομολόγου κινείται κοντά στο 5% και το spread άγγιξε τις 150 μονάδες βάσης. «Αν δεν ακούσει σύντομα η Γαλλία το μήνυμα που στέλνει το spread, οι αγορές μπορεί να την αναγκάσουν να διορθώσει τη δημοσιονομική της πορεία, αρνούμενες να χρηματοδοτήσουν το έλλειμμά της», προειδοποιεί η Berenberg. «Αυξάνεται ο κίνδυνος η στιγμή της αλήθειας για τη Γαλλία να έρθει σύντομα», προσθέτει.
Σε ένα ακραίο σενάριο, το οποίο πάντα πρέπει να λαμβάνεται υπόψη, οι πρόωρες αποπληρωμές το 2027 από το Ελληνικό Δημόσιο, όπως και είναι λογικό, θα «παγώσουν».
Αυτό το πολύ αρνητικό σενάριο περιλαμβάνει ένα βίαιο sell-off διαρκείας στις αγορές, το οποίο μπορεί να προέλθει από το σκάσιμο της φούσκας της Τεχνητής Νοημοσύνης, από νέους γεωπολιτικούς κινδύνους ή επικίνδυνη κλιμάκωση των υφιστάμενων, και από ισχυρούς πολιτικούς κλυδωνισμούς λόγω του εκλογικού κύκλου στην Ευρωζώνη, μεταξύ άλλων.
Το επόμενο έτος, εννέα κράτη έχουν εκλογές, με αρκετές σημαντικές χώρες, Γαλλία, Ιταλία και Ισπανία, όπως φυσικά και η Ελλάδα, να πηγαίνουν στις κάλπες πριν τα τέλη Σεπτεμβρίου. Αναλυτές εκτιμούν πως τα αποτελέσματα σε πολλές χώρες ενδέχεται να μην επιτύχουν λειτουργικές κοινοβουλευτικές πλειοψηφίες. Αυτό, καθιστά τις δημοσιονομικές κατευθύνσεις και τον σχηματισμό κυβέρνησης βασικούς καταλύτες των αγορών το επόμενο έτος.
Ωστόσο, ακόμα και σε αυτό το σενάριο ο σχεδιασμός που έχει ήδη τεθεί από το οικονομικό επιτελείο για την πλήρη αποπληρωμή των δανείων του πρώτου μνημονίου δέκα χρόνια νωρίτερα από τη λήξη τους και έως το 2031, δεν ανατρέπεται. Σε περίπτωση δε που οι συνθήκες δεν εξελιχθούν σε ακραίες, η πλήρης αποπληρωμή των GLF ενδέχεται να επιτευχθεί το 2030 ( καταβολές 5 δισ. ευρώ ετησίως) ή το 2029 ( καταβολές 6,5 δισ. ευρώ ετησίως).
