Βρισκόμαστε προ των πυλών της επετείου του Ιουλίου του 2015, των ημερών του δημοψηφίσματος, των κλειστών τραπεζών και της κορύφωσης των δραματικών, και αρχικά αποτυχημένων, διαπραγματεύσεων με την Ευρώπη.
Αυτό που στην Ελλάδα βιώθηκε ως εθνικό τραύμα, διχασμός και «αυταπάτη» (όπως παραδέχθηκε και ο ίδιος Τσίπρας αργότερα), στο Harvard μετατράπηκε σε ακαδημαϊκό αντικείμενο μελέτης.
Στην μελέτη αυτή με τίτλο: «Negotiations in the Greek Debt Crisis», αναλύονται οι διαπραγματεύσεις του 2015 ανάμεσα στην Κυβέρνηση του ΣΥΡΙΖΑ και των Ευρωπαίων Εταίρων μας και τις θεωρούν παράδειγμα προς αποφυγή για τους παρακάτω λόγους:
1.Εξάντληση: Οι μαραθώνιες συνεδριάσεις 17 ωρών (όπως αυτή του Ιουλίου 2015) οδηγούν σε στέρηση ύπνου, η οποία μειώνει τη λογική σκέψη και αυξάνει την τάση για ριψοκίνδυνες αποφάσεις.
2.Πίεση Χρόνου: Η απειλή της άμεσης κατάρρευσης (Grexit) ανάγκασε τις πλευρές σε βιαστικές κινήσεις που συχνά επιδείνωναν την κατάσταση.
3.Συναισθηματική Ένταση:Η έλλειψη εμπιστοσύνης μεταξύ των ηγετών (π.χ. Juncker, Τσίπρας, Merkel) οδήγησε σε “παιχνίδια επίρριψης ευθυνών” (αντί για συνεργασία.
Τα “Λάθη” και οι Τακτικές της Ελληνικής Πλευράς
1.Η ελληνική πλευρά υιοθέτησε μια στρατηγική “γερακιού”, θεωρώντας ότι οι δανειστές θα υποχωρούσαν μπροστά στον φόβο του Grexit. Το λάθος ήταν η λανθασμένη εκτίμηση του κόστους για την άλλη πλευρά• η Ευρώπη είχε θωρακιστεί και δεν φοβόταν πια τη μετάδοση της κρίσης όσο το 2010.
2.Το Δημοψήφισμα ως Εργαλείο: Αναλύεται ως μια κίνηση που στόχευε στην ενίσχυση της διαπραγματευτικής θέσης, “ισχύς μέσω της λαϊκής εντολής”, αλλά στην πράξη κατέστρεψε την εμπιστοσύνη των εταίρων, οι οποίοι το εξέλαβαν ως “προδοσία” των συνομιλιών.
3. Έλλειψη εναλλακτικού σχεδίου: Στη θεωρία των διαπραγματεύσεων, η ισχύς σου εξαρτάται από το πόσο καλή είναι η εναλλακτική σου αν δεν υπάρξει συμφωνία. Η εναλλακτική της Ελλάδας (Grexit χωρίς προετοιμασία) ήταν καταστροφική, γεγονός που έκανε τη θέση της αδύναμη παρά τη σκληρή ρητορική.
Η ανάλυση καταλήγει σε μαθήματα που αφορούν κάθε ηγέτη:
1.Η εμπιστοσύνη είναι μεγάλο κεφάλαιο: Όταν η άλλη πλευρά νιώθει ότι την παραπλανούν, οι όροι γίνονται σκληρότεροι.
2. Μην αγνοείς τα κίνητρα του αντιπάλου: Η ελληνική κυβέρνηση εστίασε στις δικές της εσωτερικές πολιτικές ανάγκες και αγνόησε ότι οι Ευρωπαίοι ηγέτες είχαν επίσης να λογοδοτήσουν στους δικούς τους ψηφοφόρους.
3. Η προετοιμασία είναι το παν: Η προσέλευση σε κρίσιμα Eurogroup χωρίς συγκεκριμένες, τεκμηριωμένες προτάσεις θεωρήθηκε από τους ακαδημαϊκούς ως “ερασιτεχνισμός” που οδήγησε στην απώλεια πολύτιμου χρόνου.
Στο πλαίσιο λοιπόν της παραπάνω μελέτης του Harvard, η διαπραγμάτευση χαρακτηρίζεται ως «αποτυχημένη» όχι για πολιτικούς λόγους, αλλά επειδή η ελληνική πλευρά κατέληξε να υπογράψει ένα μνημόνιο (το 3ο) με πολύ σκληρότερους όρους από αυτούς που της προσφέρονταν πριν ξεκινήσει η “σκληρή” διαπραγμάτευση και το δημοψήφισμα.
Σημείωση: Η πλήρης μελέτη “Negotiations in the Greek Debt Crisis” είναι διαθέσιμη από το Harvard Business Publishing για εκπαιδευτική χρήση.
