Ιστορική διπλωματική στροφή στη Μέση Ανατολή φέρνει η καταρχήν συμφωνία ΗΠΑ και Ιράν.
Η Ουάσιγκτον και η Τεχεράνη συμφώνησαν να σταματήσουν άμεσα τον πόλεμο σε όλα τα μέτωπα. Παράλληλα, το σχέδιο ανοίγει ξανά το στενό του Ορμούζ, την πιο κρίσιμη θαλάσσια αρτηρία για την παγκόσμια αγορά ενέργειας.
Το Πακιστάν ανακοίνωσε πρώτο τη συμφωνία, καθώς ανέλαβε ρόλο βασικού μεσολαβητή. Αμέσως μετά, οι ΗΠΑ και το Ιράν επιβεβαίωσαν την εξέλιξη. Έτσι, η διεθνής διπλωματία περνά σε νέα φάση, έπειτα από μήνες στρατιωτικής κλιμάκωσης.
Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε μέσω Truth Social ότι η συμφωνία με την Ισλαμική Δημοκρατία του Ιράν «ολοκληρώθηκε». Επιπλέον, ενέκρινε το πλήρες άνοιγμα του στενού του Ορμούζ χωρίς τέλη διέλευσης. Ταυτόχρονα, ανακοίνωσε την άρση του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού.
Η φράση του «ας ρεύσει το πετρέλαιο» έδωσε αμέσως σήμα στις αγορές. Οι τιμές του αργού υποχώρησαν, καθώς οι επενδυτές βλέπουν μικρότερο κίνδυνο στην προσφορά. Ωστόσο, η αγορά παραμένει επιφυλακτική. Το Ορμούζ θα ανοίξει πλήρως μόνο μετά την υπογραφή και την ολοκλήρωση τεχνικών ελέγχων στην περιοχή.
Η συμφωνία και τα κρίσιμα σημεία
Το κείμενο της συμφωνίας προβλέπει άμεσο τέλος των στρατιωτικών επιχειρήσεων. Καλύπτει όλα τα μέτωπα, μαζί και τον Λίβανο. Αυτό έχει ιδιαίτερη σημασία, καθώς η ένταση με τη Χεζμπολά απειλούσε να τινάξει στον αέρα κάθε προσπάθεια αποκλιμάκωσης.
Η επίσημη υπογραφή θα γίνει την Παρασκευή 19 Ιουνίου στη Γενεύη. Ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς σχεδιάζει να παραστεί. Παράλληλα, ο Λευκός Οίκος αφήνει ανοιχτό το ενδεχόμενο παρουσίας του Ντόναλντ Τραμπ.
Από την πλευρά της Τεχεράνης, ο υφυπουργός Εξωτερικών Καζέμ Γαριμπαμπαντί έβαλε στο τραπέζι τα μεγάλα ζητήματα της επόμενης ημέρας. Το Ιράν ζητά άρση κυρώσεων, ρύθμιση για το πυρηνικό πρόγραμμα, οικονομική ανοικοδόμηση και μηχανισμό παρακολούθησης.
Οι δύο πλευρές θα ξεκινήσουν διαπραγματεύσεις 60 ημερών για την τελική συμφωνία. Αυτό το διάστημα θα κρίνει αν η κατάπαυση μπορεί να γίνει μόνιμη πολιτική λύση ή αν θα μείνει ένα προσωρινό διάλειμμα.
Το Ορμούζ αλλάζει την εικόνα στην ενέργεια
Το στενό του Ορμούζ αποτελεί κομβικό πέρασμα για το πετρέλαιο και το φυσικό αέριο. Υπό κανονικές συνθήκες, από εκεί περνά περίπου το ένα πέμπτο των παγκόσμιων ροών υδρογονανθράκων. Γι’ αυτό, κάθε ένταση στην περιοχή πιέζει τις τιμές και αυξάνει τον φόβο για νέο πληθωριστικό κύμα.
Η ανακοίνωση της συμφωνίας έφερε άμεση αποκλιμάκωση. Το πετρέλαιο έχασε μέρος των κερδών που είχε καταγράψει μετά το ξέσπασμα του πολέμου. Παράλληλα, οι χρηματιστηριακές αγορές είδαν θετικά την προοπτική επανεκκίνησης των ροών.
Ωστόσο, το ενεργειακό ρίσκο δεν εξαφανίζεται. Η αγορά θα παρακολουθεί την υπογραφή, την αποναρκοθέτηση και τον πραγματικό ρυθμό επαναλειτουργίας της θαλάσσιας αρτηρίας. Αν υπάρξει καθυστέρηση, οι τιμές μπορεί να γυρίσουν ξανά ανοδικά.
Το μεγάλο αγκάθι του πυρηνικού προγράμματος
Η συμφωνία σταματά τον πόλεμο, αλλά δεν λύνει όλα τα προβλήματα. Το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν παραμένει το βασικό αγκάθι. Οι ΗΠΑ ζητούν σαφείς δεσμεύσεις και επαληθεύσιμα βήματα. Από την άλλη πλευρά, η Τεχεράνη θέλει πλήρη άρση κυρώσεων και οικονομικές εγγυήσεις.
Ιρανικά μέσα μετέδωσαν ότι το σχέδιο περιλαμβάνει αποδέσμευση 24 δισ. δολαρίων σε παγωμένα ιρανικά κεφάλαια. Ωστόσο, αυτό το σημείο δεν έχει λάβει πλήρη επίσημη επιβεβαίωση. Συνεπώς, το θέμα χρειάζεται προσοχή, καθώς μπορεί να γίνει πεδίο πολιτικής σύγκρουσης στις ΗΠΑ.
Ο ΟΗΕ χαιρέτισε τη συμφωνία ως κρίσιμο βήμα προς την ειρήνη. Οι ευρωπαϊκές κυβερνήσεις βλέπουν επίσης παράθυρο αποκλιμάκωσης. Παράλληλα, συνδέουν κάθε άρση κυρώσεων με καθαρές κινήσεις από την πλευρά του Ιράν στο πυρηνικό πεδίο.
Το Ισραήλ παρακολουθεί με νευρικότητα. Ο Ντόναλντ Τραμπ επέκρινε ανοιχτά την πρόσφατη ισραηλινή επιδρομή στον Λίβανο, καθώς φοβήθηκε ότι θα έσπαγε τη συμφωνία πριν από την υπογραφή. Έτσι, η Ουάσιγκτον δείχνει πλέον ότι πιέζει όλες τις πλευρές για αποκλιμάκωση.
Τι σημαίνει για την παγκόσμια οικονομία
Η συμφωνία ΗΠΑ – Ιράν δίνει ανάσα στην παγκόσμια οικονομία. Μειώνει τον κίνδυνο νέου ενεργειακού σοκ και περιορίζει την πίεση στις κεντρικές τράπεζες. Παράλληλα, ενισχύει το σενάριο αποκλιμάκωσης στον πληθωρισμό, ειδικά αν το πετρέλαιο μείνει χαμηλότερα.
Για την Ευρώπη, η εξέλιξη έχει άμεση σημασία. Η περιοχή εισάγει μεγάλο μέρος της ενέργειας που καταναλώνει. Άρα, κάθε πτώση στις τιμές του πετρελαίου βελτιώνει το κόστος παραγωγής, τις μεταφορές και την αγοραστική δύναμη.
Όμως, η συμφωνία βρίσκεται ακόμη στην πιο εύθραυστη φάση της. Η υπογραφή της Παρασκευής, η στάση του Ισραήλ, οι ιρανικές απαιτήσεις και οι αντιδράσεις στο αμερικανικό Κογκρέσο θα δείξουν αν η ειρήνη μπορεί να αντέξει.
Προς το παρόν, οι αγορές βλέπουν ένα ισχυρό σήμα αποκλιμάκωσης. Η Μέση Ανατολή παίρνει ανάσα. Το πετρέλαιο πέφτει. Και η διεθνής οικονομία κερδίζει χρόνο.
