Σε νέα αύξηση των επιτοκίων προχώρησε, η ΕΚΤ.
Σε μια απόφαση που αλλάζει εκ νέου τα δεδομένα για τις ευρωπαϊκές αγορές και οικονομίες.
Η ΕΚΤ αύξησε κατά 25 μονάδες βάσης το επιτόκιο καταθέσεων, από το 2,25% στο 2,50%, στη δεύτερη αύξηση επιτοκίων μέσα στο 2026. Η απόφαση ήταν σε μεγάλο βαθμό αναμενόμενη από τις αγορές, όμως αυτό που προκάλεσε μεγαλύτερη ανησυχία στους επενδυτές ήταν ο τόνος της κεντρικής τράπεζας για τη διάρκεια των πληθωριστικών πιέσεων.
Η πρόεδρος της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ, προειδοποίησε ότι ο πληθωρισμός ενδέχεται να αποδειχθεί πιο επίμονος από ό,τι αναμενόταν, καθώς οι αυξημένες τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου δημιουργούν νέες πιέσεις σε ολόκληρη την οικονομία.
Γιατί η ΕΚΤ αύξησε ξανά τα επιτόκια
Ο βασικός λόγος είναι η επιστροφή του πληθωρισμού σε υψηλότερα επίπεδα.
Η άνοδος των τιμών ενέργειας, με το πετρέλαιο να κινείται πάνω από τα 100 δολάρια το βαρέλι, αυξάνει το κόστος μεταφορών, παραγωγής και θέρμανσης. Ο κίνδυνος για την ΕΚΤ είναι οι αρχικές αυξήσεις στις τιμές ενέργειας να μεταφερθούν σταδιακά σε αγαθά και υπηρεσίες και να δημιουργήσουν έναν πιο επίμονο πληθωριστικό κύκλο.
Η ΕΚΤ προβλέπει πλέον μέσο πληθωρισμό 3% το 2026, έναντι χαμηλότερης προηγούμενης εκτίμησης, ενώ για το 2027 προβλέπει πληθωρισμό 2,5%. Ο στόχος της παραμένει στο 2%.
Με άλλα λόγια, η κεντρική τράπεζα δεν θεωρεί ότι η μάχη με τον πληθωρισμό έχει τελειώσει.
Τι σημαίνει η αύξηση για τις αγορές
Η πρώτη και άμεση επίπτωση είναι η άνοδος του κόστους χρήματος.
Τα υψηλότερα επιτόκια κάνουν τα ομόλογα και τις καταθέσεις σχετικά πιο ελκυστικά, ενώ ταυτόχρονα αυξάνουν το κόστος χρηματοδότησης για επιχειρήσεις και νοικοκυριά. Αυτό μπορεί να πιέσει τις αποτιμήσεις των μετοχών, ιδιαίτερα εταιρειών που βασίζονται σε φθηνό δανεισμό ή έχουν υψηλές προσδοκίες για μελλοντικά κέρδη.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η αντίδραση της αγοράς ομολόγων. Οι αποδόσεις των κρατικών ομολόγων αυξήθηκαν σημαντικά μετά την απόφαση της ΕΚΤ, με την απόδοση του γερμανικού διετούς τίτλου να ενισχύεται κατά περίπου 9 μονάδες βάσης. Οι κινήσεις αυτές δείχνουν ότι οι επενδυτές προετοιμάζονται για ένα περιβάλλον υψηλότερων επιτοκίων για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα.
Στις μετοχές, το μήνυμα είναι πιο σύνθετο. Η αύξηση ήταν αναμενόμενη, όμως η προοπτική νέων αυξήσεων μπορεί να λειτουργήσει ως αντίβαρο στην όποια θετική εικόνα από την ανθεκτικότητα της ευρωπαϊκής οικονομίας.
Οι αγορές βλέπουν ήδη νέα αύξηση
Το σημαντικότερο στοιχείο μετά τη χθεσινή συνεδρίαση είναι ότι οι επενδυτές δεν θεωρούν δεδομένο πως το 2,5% αποτελεί το τελικό επιτόκιο.
Σύμφωνα με τα δεδομένα της αγοράς, οι πιθανότητες για νέα αύξηση κατά 25 μονάδες βάσης τον Οκτώβριο έφτασαν περίπου στο 49%, ενώ για νέα αύξηση μέχρι τον Δεκέμβριο οι πιθανότητες διαμορφώνονταν στο 89%. Παράλληλα, η αγορά αποτιμά ακόμη και πιθανότητα το επιτόκιο καταθέσεων να φτάσει το 3% μέχρι το τέλος του έτους.
Αυτό δεν σημαίνει ότι η ΕΚΤ έχει αποφασίσει νέες αυξήσεις.
Αντιθέτως, η Λαγκάρντ απέφυγε να δεσμευτεί για συγκεκριμένη πορεία επιτοκίων, υπογραμμίζοντας ότι οι αποφάσεις θα λαμβάνονται ανά συνεδρίαση και ανάλογα με τα νέα δεδομένα. Η αβεβαιότητα παραμένει ιδιαίτερα υψηλή λόγω της πορείας των τιμών ενέργειας και των γεωπολιτικών εξελίξεων.
Το μεγάλο πρόβλημα: πληθωρισμός ή ανάπτυξη;
Η ΕΚΤ βρίσκεται πλέον μπροστά σε ένα δύσκολο δίλημμα.
Από τη μία πλευρά, πρέπει να αντιμετωπίσει τον πληθωρισμό. Από την άλλη, η αύξηση των επιτοκίων περιορίζει την κατανάλωση και τις επενδύσεις και μπορεί να επιβαρύνει την οικονομική ανάπτυξη.
Προς το παρόν, πάντως, η ευρωπαϊκή οικονομία εμφανίζεται πιο ανθεκτική από ό,τι αναμενόταν. Η ΕΚΤ αναθεώρησε την πρόβλεψή της για την ανάπτυξη της Ευρωζώνης στο 0,9% για το 2026, από 0,8% προηγουμένως, ενώ για το 2027 αναμένει ανάπτυξη 1,4%.
Αυτό δίνει στην κεντρική τράπεζα μεγαλύτερο περιθώριο να διατηρήσει αυστηρή πολιτική χωρίς να φοβάται άμεσα μια βαθιά ύφεση.
Ωστόσο, εάν οι τιμές ενέργειας παραμείνουν σε πολύ υψηλά επίπεδα, το περιθώριο αυτό μπορεί να περιοριστεί.
Τι σημαίνει για τα στεγαστικά και τα δάνεια
Για νοικοκυριά και επιχειρήσεις, το βασικό μήνυμα είναι ότι το κόστος χρήματος δεν πρόκειται να επιστρέψει σύντομα στα εξαιρετικά χαμηλά επίπεδα των προηγούμενων ετών.
Τα νέα δάνεια γίνονται ακριβότερα, ενώ όσοι έχουν κυμαινόμενα επιτόκια ενδέχεται να δουν αυξημένο κόστος εξυπηρέτησης, ανάλογα με το προϊόν και τον δείκτη αναφοράς.
Η πορεία του Euribor αποκτά έτσι ακόμη μεγαλύτερη σημασία για τους Ευρωπαίους δανειολήπτες.
Παράλληλα, οι υψηλότερες αποδόσεις μπορούν να λειτουργήσουν θετικά για τους αποταμιευτές, καθώς δημιουργούν καλύτερες προϋποθέσεις για υψηλότερες αποδόσεις σε καταθέσεις και ορισμένα προϊόντα σταθερού εισοδήματος.
Τι σημαίνει για τις επιχειρήσεις
Για τις επιχειρήσεις, η εικόνα είναι περισσότερο πιεστική.
Το ακριβότερο χρήμα αυξάνει το κόστος αναχρηματοδότησης και μπορεί να αναβάλει επενδυτικά σχέδια. Οι επιχειρήσεις με υψηλό δανεισμό είναι εκείνες που αντιμετωπίζουν τη μεγαλύτερη πίεση.
Από την άλλη πλευρά, η σταθεροποίηση του πληθωρισμού και η αποφυγή ενός νέου πληθωριστικού κύκλου αποτελούν μακροπρόθεσμα θετική εξέλιξη για την οικονομία και τον επιχειρηματικό σχεδιασμό.
Η μεγάλη αβεβαιότητα είναι η ενέργεια
Το μεγαλύτερο ερωτηματικό για την ΕΚΤ δεν βρίσκεται αυτή τη στιγμή μόνο στα στοιχεία για τον πληθωρισμό, αλλά κυρίως στην εξέλιξη των τιμών ενέργειας.
Η άνοδος του πετρελαίου πάνω από τα 100 δολάρια και η αύξηση των ευρωπαϊκών τιμών φυσικού αερίου αυξάνουν τον κίνδυνο ενός νέου κύματος πληθωρισμού. Οι χαμηλότερες από τα συνηθισμένα αποθήκες φυσικού αερίου στην Ευρώπη ενόψει χειμώνα προσθέτουν ακόμη έναν παράγοντα αβεβαιότητας.
Αν η ενεργειακή κρίση αποδειχθεί προσωρινή, η ΕΚΤ θα μπορεί να σταματήσει τις αυξήσεις μόλις υπάρξουν ενδείξεις αποκλιμάκωσης.
Αν όμως οι υψηλές τιμές ενέργειας παραμείνουν για μεγάλο χρονικό διάστημα και περάσουν στις τιμές τροφίμων, υπηρεσιών και μισθών, τότε η κεντρική τράπεζα θα βρεθεί αντιμέτωπη με την ανάγκη για ακόμη αυστηρότερη πολιτική.
Τα επόμενα σχέδια της ΕΚΤ
Το βασικό μήνυμα από τη χθεσινή συνεδρίαση είναι ότι η ΕΚΤ δεν έχει προαποφασίσει την επόμενη κίνησή της.
Θα παρακολουθεί κυρίως:
- την πορεία του πληθωρισμού,
- τις τιμές πετρελαίου και φυσικού αερίου,
- τις μισθολογικές αυξήσεις,
- τις πληθωριστικές προσδοκίες,
- την ανάπτυξη της Ευρωζώνης,
- την κατάσταση στις αγορές ομολόγων,
- και τις γεωπολιτικές εξελίξεις.
Η αγορά, πάντως, έχει ήδη αρχίσει να προεξοφλεί ότι η χθεσινή αύξηση μπορεί να μην είναι η τελευταία.
Η ΕΚΤ βρίσκεται έτσι σε μια νέα φάση: από την προσπάθεια αποκλιμάκωσης των επιτοκίων περνά ξανά στην αντιμετώπιση ενός πληθωρισμού που απειλεί να παραμείνει υψηλότερος για περισσότερο χρόνο.
Το μεγάλο στοίχημα
Το κρίσιμο ερώτημα για τους επόμενους μήνες είναι αν η ΕΚΤ θα χρειαστεί να επιλέξει ανάμεσα σε δύο δύσκολες επιλογές: να αυξήσει ακόμη περισσότερο τα επιτόκια για να περιορίσει τον πληθωρισμό ή να σταματήσει τις αυξήσεις για να προστατεύσει την ανάπτυξη.
Προς το παρόν, η κεντρική τράπεζα δείχνει να δίνει μεγαλύτερη βαρύτητα στον κίνδυνο του πληθωρισμού.
Η χθεσινή αύξηση στο 2,5% είναι συνεπώς κάτι περισσότερο από μια απλή μεταβολή 25 μονάδων βάσης. Είναι ένα μήνυμα προς τις αγορές, τις επιχειρήσεις και τα νοικοκυριά ότι η εποχή του πολύ φθηνού χρήματος δεν επιστρέφει εύκολα και ότι η ΕΚΤ είναι έτοιμη να διατηρήσει αυστηρή στάση όσο ο πληθωρισμός παραμένει πάνω από τον στόχο του 2%.
