(Με αφορμή τον αδόκητο θάνατο ενός ταλαντούχου καλλιτέχνη)
Θα ξεκινήσουμε με αυτά που λέω κάθε χρόνο στους (δευτεροετείς) φοιτητές της ομάδας, της οποίας έχω την ευθύνη της άσκησης στο εργαστήριο Ανατομίας της Ιατρικής Αθηνών.
Αν τα θεωρείτε βαρετά και τετριμμένα, μπορείτε να πάτε στο επόμενο «θέμα των ημερών», που μας απασχολεί σε κάθε δελτίο ειδήσεων και κάθε συζήτηση.
« Η Ιατρική είναι μια δύσκολη επιστήμη, γιατί συνδυάζει σχεδόν όλες τις θετικές επιστήμες και επιπλέον είναι αυτή που εξελίσσεται με τον ταχύτερο ρυθμό από όλες. Έχει υπολογισθεί ότι κάθε 20 χρόνια διπλασιάζεται ο όγκος πληροφοριών που αφορούν την ιατρική τόσο σε θεωρητικό όσο και σε πρακτικό επίπεδο.
» Αυτό σημαίνει ότι για να είσαστε καλοί επιστήμονες και επιτυχημένοι γιατροί, πρέπει να σας αρέσει όχι μόνο το αντικείμενο, αλλά και η συνεχής ενημέρωση για τις νέες επιστημονικές γνώσεις και εξελίξεις της ιατρικής.
» Από τη φύση της, η Ιατρική είναι η κατεξοχήν πρακτική επιστήμη που αποσκοπεί στο να βοηθάει τον συνάνθρωπο και αυτό θα πρέπει να είναι ο κύριος σκοπός καθενός που υπηρετεί αυτό το καθήκον, που δικαίως θεωρείται λειτούργημα.
» Η Ιατρική δεν είναι πάντα ευχάριστη, υπό την έννοια ότι ο γιατρός έρχεται σε επαφή με άτομα κάθε κατηγορίας και είδους (συμπαθείς, αντιπαθείς, έξυπνους, χαζούς κλπ) τους οποίους οφείλει να εξυπηρετήσει χωρίς διακρίσεις, ενώ συνήθως αντιμετωπίζει δυσάρεστες καταστάσεις, από συνήθεις παθήσεις μέχρι και βαριές ασθένειες ή και θανάτους.
» Η Ιατρική είναι κουραστική και σε κάποιες περιπτώσεις μπορούμε να πούμε ότι δεν έχει ωράριο. Ο γιατρός θα πρέπει να είναι ανά πάσα στιγμή έτοιμος να δώσει την βοήθειά του στον ασθενή, ακόμη και τηλεφωνικά. Αυτό, μπορώ να σας διαβεβαιώσω ότι δεν είναι ιδιαίτερα ευχάριστο.
Επιπλέον, όσο πιο καλός είναι ο γιατρός, τόσο περισσότερο κουράζεται, γιατί οι ασθενείς του εμπιστεύονται συνήθως μόνο αυτόν τον ίδιο.
» Και όλα τα παραπάνω γίνονται με αμοιβές, οι οποίες, μολονότι συνήθως του εξασφαλίζουν ένα αξιοπρεπές εισόδημα, θα μπορούσαν να θεωρηθούν δυσανάλογα μικρές σε σχέση με την προσφορά του. Καμία σχέση με τις αμοιβές κάποιων επιτυχημένων αθλητών ή καλλιτεχνών ή ακόμη και επιχειρηματιών.
» Ωστόσο, ο καλός γιατρός θα πρέπει να εργάζεται έχοντας ως οδηγούς την Ιατρική Ηθική (δηλαδή ότι δεν πρέπει να εκμεταλλευόμαστε οικονομικά τους ασθενείς μας και να είμαστε απόλυτα ειλικρινείς μαζί τους)…
… και την Ιατρική Δεοντολογία (όπου πρέπει να εφαρμόζουμε αυτά, στα οποία έχουν καταλήξει οι επιστήμονες παγκοσμίως και να μην κάνουμε ό,τι μας κατέβει στο κεφάλι).
» Αν κάτι από όλα αυτά σας προβληματίζει ιδιαίτερα ή/και σας ενοχλεί καθοριστικά, έχετε όλο τον καιρό να αλλάξετε αντικείμενο σπουδών. Άλλωστε οι βαθμοί που πήρατε για να περάσετε στην Ιατρική Σχολή Αθηνών φθάνουν και περισσεύουν για να πάτε σε ένα άλλο Τμήμα και να σπουδάσετε μια άλλη επιστήμη που σας ταιριάζει καλύτερα. (Αυτά έλεγα από τότε που ξεκίνησε να υπάρχει αυτή η δυνατότητα).
» Αν όμως παραμείνετε στην ιατρική, να ξέρετε ότι θα πρέπει να είστε πιστοί στην Ιατρική Ηθική, διότι διαφορετικά θα είστε παρόμοιοι με τους κοινούς απατεώνες.
Και αν κάποιος έχει ροπή προς την απάτη για να κερδίζει περισσότερα χρήματα, είναι τουλάχιστον ανόητο να καθυστερήσει την «δραστηριότητα» αυτή μετά από 6-7 χρόνια σπουδών και μελέτης και 4-8 χρόνια «αγροτικό», αναμονή και ειδικότητα.
Και αυτό γιατί θα έχει δαπανήσει χρόνο άσκοπα, δεδομένου ότι οι κοινοί απατεώνες θα έχουν ξεκινήσει πολύ νωρίτερα και θα έχουν κερδίσει πολύ περισσότερα χρήματα και με πολύ λιγότερο κόπο.»
…
Όταν ήμουν ακόμα κανονικός καθηγητής και όχι «ομότιμος», είχα κάνει (μεταξύ πολλών άλλων προτάσεων για αλλαγή του προγράμματος σπουδών) την πρόταση να υπάρχει ένα «εισαγωγικό» μάθημα από το πρώτο κιόλας εξάμηνο που να περιλαμβάνει τα αντικείμενα: «Εισαγωγή στην Ιατρική – στοιχειώδεις γνώσεις, ιστορία της ιατρικής, ιατρική ηθική και δεοντολογία».
Η πρότασή μου αυτή δεν είχε αποτέλεσμα (για διάφορους λόγους που δεν είναι του παρόντος) και φυσικά δεν πρόκειται να την επαναλάβω τώρα που έχουν περάσει ήδη 9 χρόνια από την «αφυπηρέτησή» μου.
… …
…
Σε σχέση τώρα με τον θάνατο του Γιώργου Μαζωνάκη σε ιδιωτική «κλινική» (τα εισαγωγικά μπαίνουν για λόγους ευνοήτους), που επιδιδόταν (μεταξύ άλλων) και σε πλασμαφαιρέσεις, έχουν ήδη λεχθεί και δημοσιευτεί πολλά και έτσι θα είμαι όσο γίνεται συντομότερος:
1) Οι ενδείξεις της πλασμαφαίρεσης κατηγοριοποιούνται διεθνώς και στις πιο πρόσφατες κατευθυντήριες οδηγίες (2023) καταγράφονται 166 ενδείξεις, ταξινομημένες σε τέσσερις κατηγορίες:
Κατηγορία I (θεραπεία πρώτης γραμμής),
Κατηγορία II (δεύτερης γραμμής/υποστηρικτική),
Κατηγορία III (βέλτιστος ρόλος μη καθορισμένος, απόφαση εξατομικευμένη) και
Κατηγορία IV (αντενδείκνυται ή αναποτελεσματική).
2) Η «θεραπεία αντιγήρανσης» με πλασμαφαίρεση φαίνεται ότι ανήκει είτε στην κατηγορία ΙΙΙ ή ΙV, γιατί παραμένει εντόνως αμφισβητούμενη.
3) Η χρήση της πλασμαφαίρεσης ως μεθόδου αποτοξίνωσης από εξαρτησιογόνες ουσίες (όπως η κοκαΐνη ή τα οπιοειδή) ανήκει στην κατηγορία IV χωρίς καμιά αμφιβολία (βλ. Σχόλιο 3)
4) Η πλασμαφαίρεση πρέπει να διενεργείται υπό σαφώς καθορισμένες συνθήκες, που αφορούν το εξειδικευμένο προσωπικό και τον κατάλληλο εξοπλισμό ώστε να αντιμετωπισθούν τυχόν ανεπιθύμητες και δυνητικώς επικίνδυνες αντιδράσεις, όπως είναι (μεταξύ αρκετών άλλων) οι ΑΡΡΥΘΜΙΕΣ.
5) Αρρυθμίες υπάρχουν πολλών κατηγοριών, που δεν είναι του παρόντος να αναφέρουμε. Μεταξύ αυτών όμως περιλαμβάνεται και η «κοιλιακή μαρμαρυγή» (ventricular fibrillation), στην οποία η καρδιά λειτουργεί εντελώς τυχαία και αναποτελεσματικά αδυνατώντας να επιτελέσει τον ρόλο της, ώστε να εφοδιάσει με οξυγονωμένο αίμα τον εγκέφαλο και τα λοιπά όργανα του σώματος.
Η κατάσταση αυτή ονομάζεται «καρδιακή ανακοπή» και έχει θανατηφόρο έκβαση εκτός εάν γίνει «ανάταξη» μέσα στα πρώτα λεπτά.
5) Η αποτελεσματικότερη μέθοδος ανάταξης είναι με τη βοήθεια «απινιδωτή – καρδιομετατροπέα», ο οποίος διοχετεύει ηλεκτρικό ρεύμα υψηλής τάσεως για βραχύτατο χρονικό διάστημα και έτσι μπορεί να επαναφέρει τον φυσιολογικό καρδιακό ρυθμό και την αποτελεσματική καρδιακή λειτουργία με ποσοστό επιτυχίας περίπου 90% αν εφαρμοστεί μέσα στο πρώτο λεπτό μετά την ανακοπή, το οποίο όμως πέφτει κατά 7–10% για κάθε επόμενο λεπτό.
6) Υπάρχουν στην αγορά πλήθος απινιδωτών (defibrillators) με τιμές που κυμαίνονται από 840 έως 1800 Ευρώ (συνήθως γύρω στα 1200 Ευρώ).
Προκαλεί εύλογη απορία και αλγεινή εντύπωση, πώς μια «κλινική» που εφαρμόζει μεθόδους που μπορεί να προκαλέσουν αρρυθμίες, δεν ήταν εφοδιασμένη με ένα τέτοιο μηχάνημα…
… ενώ διέθετε δύο (!) μηχανήματα πλασμαφαίρεσης που στοιχίζουν περίπου 3300 Ευρώ έκαστο…
Προφανώς λόγω «φόρτου εργασίας»…
… …
…
Εδώ να μου επιτρέψετε να σταματήσω.
Ό,τι απορίες και όσα ερωτήματα μπορεί να δημιουργούνται από την εξαιρετικά θλιβερή αυτή ιστορία, μπορεί να τα έχει ο καθένας από μόνος του.
Αρκούμαι λοιπόν σε μια μόνο λέξη, με όλες τις σημασίες που αυτή έχει:
– Κρίμα! …
