H αύξηση των επιτοκίων από την Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα είναι το πιο πιθανό σενάριο πλέον καθώς η σύγκρουση στη Μέση Ανατολή και η άνοδος των τιμών της ενέργειας αποδείχθηκαν πιο παρατεταμένες.
Όπως υποστήριξε και το μέλος του διοικητικού συμβουλίου της ΕΚΤ, Ίζαμπελ Σνάμπελ, ακόμα και να τελειώσει ο πόλεμος άμεσα, η αύξηση είναι μονόδρομος. Έτσι, το επιτόκιο καταθέσεων θα «ανεβεί» στο 2,25% στις 11 Ιουνίου, από 2% σήμερα, ενώ η ανακοίνωση της ΕΚΤ θα συνοδευτεί και με αύξηση των προβλέψεων για τον πληθωρισμό.
Η ΕΚΤ έχει διατηρήσει τα επιτόκια σταθερά εδώ και έναν περίπου χρόνο, ωστόσο μία πιθανή αύξηση τέθηκε στο «τραπέζι» του Δ.Σ στη συνεδρίαση του Απριλίου, καθώς η απότομη άνοδος του κόστους ενέργειας έχει ωθήσει τον πληθωρισμό στην Ευρωζώνη πολύ πάνω από τον στόχο του 2%, φτάνοντας στο 3,0% σε ετήσια βάση τον Απρίλιο, από 2,6% τον Μάρτιο, και εκτιμάται ότι τον Μάιο θα είναι ακόμη υψηλότερος.
Οι αγορές προβλέπουν δύο αυξήσεις επιτοκίων από την ΕΚΤ φέτος και δίνουν πιθανότητα περίπου 50% για μια τρίτη κίνηση μέσα στο επόμενο έτος, ενώ πολλοί υπεύθυνοι χάραξης πολιτικής έχουν σηματοδοτήσει τις τελευταίες ημέρες την ανάγκη για δράση.
«Η πιθανότερη εξέλιξη είναι αύξηση των επιτοκίων τον Ιούνιο», όπως σημείωσε ο διοικητής της Τράπεζα της Ελλάδος, ο Έλληνας κεντρικός τραπεζίτης τόνισε άλλωστε ότι οι εξελίξεις στο γεωπολιτικό και εμπορικό μέτωπο έχουν εντείνει τους κινδύνους στασιμοπληθωριστικών πιέσεων.
«Η συγκυρία αυτή διαμορφώνει μια εξαιρετικά λεπτή ισορροπία για τη νομισματική πολιτική», όπως σημείωσε, και «αν υπάρχει σημαντική αλλά παροδική υπέρβαση του πληθωριστικού στόχου, η απάντηση θα πρέπει να είναι ισορροπημένη». Κατά τον κ. Στουρνάρα, «μια προσεκτική προσαρμογή της νομισματικής πολιτικής προς πιο περιοριστική κατεύθυνση είναι ικανή να περιορίσει την ένταση των δευτερογενών επιδράσεων, χωρίς να πλήξει δυσανάλογα την οικονομική δραστηριότητα».
Από την πλευρά της, η Ίζαμπελ Σνάμπελ δήλωσε ότι η ΕΚΤ θα πρέπει να αυξήσει τα επιτόκια τον Ιούνιο, ακόμη και αν οι ειρηνευτικές συνομιλίες με το Ιράν οδηγήσουν σε συμφωνία.
«Δεδομένου του μεγέθους και της επιμονής του τρέχοντος σοκ, η διερεύνηση της κατάστασης δεν αποτελεί πλέον επιλογή κατά την άποψή μου. Από τη σημερινή οπτική γωνία, πιστεύω ότι θα χρειαστεί αύξηση των επιτοκίων τον Ιούνιο», όπως τόνισε. Αν και οι ΗΠΑ έχουν σηματοδοτήσει πρόοδο στις συνομιλίες με το Ιράν, η Σνάμπελ δήλωσε ότι η ΕΚΤ μπορεί να έχει ξεπεράσει ένα σημείο χωρίς επιστροφή, επειδή οι ενεργειακές υποδομές έχουν υποστεί ζημιές και οι υψηλές τιμές ενέργειας επηρεάζουν την ευρύτερη οικονομία. «Ακόμα κι αν ο πόλεμος τελείωνε σήμερα, έχουν ήδη γίνει πολλές ζημιές στις ενεργειακές υποδομές και στις παγκόσμιες αλυσίδες εφοδιασμού. Συνεπώς, ακόμη και έτσι, πιστεύω ότι θα χρειαζόταν μια αντίδραση νομισματικής πολιτικής», σημείωσε χαρακτηριστικά.
Ο Λετονός κεντρικός τραπεζίτης, Μάρτινς Κάζακς, τόνισε ότι ο πόλεμος έχει διατηρήσει τις τιμές ενέργειας υψηλότερες για περισσότερο από το αναμενόμενο, και σηματοδότησε ότι οι αυξήσεις επιτοκίων είναι πιθανές. Όπως δήλωσε, «το βασικό σενάριο της ΕΚΤ προβλέπει δύο αυξήσεις επιτοκίων. Αυτή τη στιγμή βρισκόμαστε μεταξύ του βασικού και του δυσμενούς σεναρίου. Εκτός αν η οικονομία υποστεί ένα ακόμη πολύ βαθύτερο σοκ, για παράδειγμα ελλείψεις ενέργειας, τότε η κατεύθυνση των επιτοκίων είναι σχετικά σαφής».
Σημειώνεται πως στο βασικό σενάριο που δημοσίευσε η ΕΚΤ τον Μάρτιο σχετικά με τις επιπτώσεις του πολέμου, ο πληθωρισμός αυξάνεται στο 2,6% φέτος, προτού υποχωρήσει στον στόχο του 2% το 2027. Το δυσμενές σενάριο προβλέπει εκτόξευση του πληθωρισμού στο 3,5% και παραμονή του ελαφρώς πάνω από τον στόχο το επόμενο έτος.
Πάντως, η επικεφαλής της ΕΚΤ, Κριστίν Λαγκάρντ και ο επικεφαλής οικονομολόγος της κεντρικής τράπεζας, Φίλιπ Λέιν, προετοίμασαν τις αγορές ότι οι προβλέψεις για τον πληθωρισμό θα αναθεωρηθούν προς τα πάνω τον Ιούνιο, αντανακλώντας τις επιδεινούμενες προοπτικές από τη σύγκρουση στη Μέση Ανατολή.
«Υπάρχουν διάφοροι παράγοντες που σχετίζονται με τον πόλεμο στο Ιράν και δείχνουν ότι οι μακροοικονομικές προοπτικές έχουν επιδεινωθεί», δήλωσε ο Λέιν. «Είναι πιθανό να κάνουμε μια περαιτέρω ανοδική προσαρμογή στην πρόβλεψη για τον πληθωρισμό τον Ιούνιο», τόνισε. Μία ημέρα νωρίτερα η Λαγκάρντ είχε επίσης σημειώσει ότι η ΕΚΤ είναι πιθανό να αυξήσει την πρόβλεψη για τον πληθωρισμό στη συνεδρίαση του επόμενου μήνα.
Και η ΕΚΤ δεν θα είναι η μόνη της στη σύσφιξη της νομισματικής πολιτικής. Η σύγκρουση στο Ιράν έχει αλλάξει ριζικά το παγκόσμιο δημοσιονομικό και μακροοικονομικό τοπίο, εκτός από το τοπίο της ενέργειας. Έχει αυξήσει τον πληθωρισμό, έχει πιέσει του κρατικούς προϋπολογισμούς και έχει περιπλέξει τις νομισματικές πολιτικές των κεντρικών τραπεζών παγκοσμίως.
Οι αγορές βλέπουν αυξήσεις επιτοκίων στις περισσότερες μεγάλες οικονομίες, με μια τουλάχιστον αύξηση από την Fed φέτος και δύο ή τρεις αυξήσεις από την Τράπεζα της Αγγλίας. Αυτό σημαίνει αυτόματα αύξηση του κόστους δανεισμού και της εξυπηρέτησης του αυξανόμενου χρέους των χωρών. Και αυτό τη στιγμή που τους τρεις μήνες που έχει κρατήσει ο πόλεμος στο Ιράν, το κόστος δανεισμού διεθνώς έχει ήδη αυξηθεί κατά διψήφια ποσοστά, κατά περισσότερο από 10% και έως και 28%, παρά την υποχώρηση που καταγράφηκε την τελευταία εβδομάδα λόγω της ελπίδας για συμφωνία ΗΠΑ-Ιράν, αντανακλώντας τον πληθωριστικό «χαρακτήρα» της σύγκρουσης.
Εάν οι αποδόσεις των ομολόγων συνεχίσουν να αυξάνονται, οι ανησυχίες σχετικά με τη βιωσιμότητα της δημοσιονομικής πορείας πολλών χωρών είναι πιθανό να επανεμφανιστούν. Με λίγα λόγια, δεν μπορεί να αποκλειστεί ο κίνδυνος η ενεργειακή κρίση να μετατραπεί σε δημοσιονομική.
Αν και το τέλος της σύγκρουσης θα έφερνε άμεση ανακούφιση και χαμηλότερο κόστος δανεισμού για τις κυβερνήσεις σε όλο τον κόσμο, οι κινήσεις του Μαΐου υπογραμμίζουν το ότι οι επενδυτές ανησυχούν για τον πληθωρισμό και τα αυξανόμενα δημόσια χρέη.
