Η οστεοαρθρίτιδα ώμου είναι μια εκφυλιστική πάθηση της άρθρωσης, κατά την οποία ο αρθρικός χόνδρος φθείρεται σταδιακά και ο ώμος χάνει μέρος της ομαλής του κίνησης.
Ο ασθενής μπορεί να αισθάνεται πόνο, δυσκαμψία, τριγμό, αδυναμία ή δυσκολία σε καθημερινές κινήσεις, όπως το ντύσιμο, το χτένισμα, το πλύσιμο των μαλλιών, η οδήγηση ή η προσπάθεια να σηκώσει το χέρι πάνω από το κεφάλι. Αν και πολλοί πιστεύουν ότι η καλύτερη λύση είναι να σταματήσουν να κινούν τον ώμο για να μην πονάνε, στην πραγματικότητα η πλήρης ακινησία μπορεί να επιδεινώσει τη δυσκαμψία και να μειώσει ακόμη περισσότερο τη λειτουργικότητα.
Η φυσιοθεραπεία και οι σωστά επιλεγμένες ασκήσεις μπορούν να παίξουν σημαντικό ρόλο στη διαχείριση των συμπτωμάτων. Δεν «εξαφανίζουν» την οστεοαρθρίτιδα ούτε αναγεννούν τον φθαρμένο χόνδρο, όμως μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση του πόνου, στη διατήρηση του εύρους κίνησης, στη βελτίωση της μυϊκής υποστήριξης και στην καλύτερη χρήση του ώμου στην καθημερινότητα. Για να είναι αποτελεσματικό ένα πρόγραμμα αποκατάστασης, πρέπει να είναι εξατομικευμένο, σταδιακό και προσαρμοσμένο στο στάδιο της πάθησης, στην ένταση του πόνου και στις ανάγκες του κάθε ασθενούς.
Γιατί η φυσιοθεραπεία είναι σημαντική στην οστεοαρθρίτιδα ώμου
Στην οστεοαρθρίτιδα ώμου, η άρθρωση γίνεται σταδιακά πιο δύσκαμπτη και επώδυνη. Ο ασθενής, για να αποφύγει τον πόνο, συχνά αρχίζει να χρησιμοποιεί λιγότερο το χέρι του. Αυτό όμως μπορεί να οδηγήσει σε μυϊκή αδυναμία, κακή στάση σώματος, περιορισμό της ωμοπλάτης και ακόμη μεγαλύτερη δυσκολία στην κίνηση. Έτσι δημιουργείται ένας φαύλος κύκλος: ο πόνος, όπως ο πόνος στον αριστερό ώμο, μειώνει την κίνηση, η μειωμένη κίνηση αυξάνει τη δυσκαμψία και η δυσκαμψία επιδεινώνει τον πόνο.
Διαβάστε επίσης στο άρθρο του Iatromedia πότε ο πόνος στον αριστερό ώμο σχετίζεται με αρθρίτιδα: Πόνος στον αριστερό ώμο που δεν περνά: Μήπως είναι οστεοαρθρίτιδα;
Η φυσιοθεραπεία στοχεύει ακριβώς στο να σπάσει αυτόν τον κύκλο. Ένα σωστό πρόγραμμα δεν βασίζεται σε έντονες ή επώδυνες ασκήσεις, αλλά σε ελεγχόμενη κινητοποίηση, ήπια ενδυνάμωση, βελτίωση της στάσης και εκπαίδευση του ασθενούς. Ο φυσιοθεραπευτής βοηθά τον ασθενή να μάθει ποιες κινήσεις είναι ασφαλείς, ποιες πρέπει να τροποποιηθούν και πώς μπορεί να χρησιμοποιεί τον ώμο του χωρίς να τον επιβαρύνει υπερβολικά. Οι ασκήσεις αποκατάστασης πρέπει να ξεκινούν σταδιακά, με ήπια ένταση, και να τροποποιούνται όταν προκαλούν έντονο πόνο, παρατεταμένη ενόχληση ή επιδείνωση της δυσκαμψίας.
Η φυσιοθεραπεία είναι ιδιαίτερα χρήσιμη στα αρχικά και μεσαία στάδια της πάθησης, όταν υπάρχει ακόμη αρκετό περιθώριο βελτίωσης της κινητικότητας και της μυϊκής λειτουργίας. Ακόμη όμως και σε πιο προχωρημένα στάδια, μπορεί να βοηθήσει τον ασθενή να διατηρήσει όσο γίνεται καλύτερη λειτουργικότητα, να προετοιμαστεί για πιθανή χειρουργική αντιμετώπιση ή να αποκατασταθεί σωστά μετά από επέμβαση, εφόσον αυτή χρειαστεί.
Τι βοηθά στην οστεοαρθρίτιδα ώμου
Αυτό που βοηθά περισσότερο είναι η ήπια, σταθερή και εξατομικευμένη άσκηση. Οι ασκήσεις πρέπει να γίνονται μέσα σε ανεκτό εύρος κίνησης και όχι με τη λογική «όσο πιο πολύ πονάει, τόσο καλύτερα δουλεύει». Στην οστεοαρθρίτιδα ώμου, ο πόνος είναι ένα σημαντικό σήμα. Μια ήπια αίσθηση τραβήγματος ή κόπωσης μπορεί να είναι αποδεκτή, αλλά ο έντονος, οξύς ή παρατεταμένος πόνος μετά την άσκηση δείχνει ότι το πρόγραμμα χρειάζεται προσαρμογή.
Οι εκκρεμοειδείς ασκήσεις είναι συχνά χρήσιμες, ειδικά όταν υπάρχει δυσκαμψία ή πόνος στην αρχή της κινητοποίησης. Ο ασθενής σκύβει ελαφρά μπροστά, στηρίζεται με το υγιές χέρι σε ένα τραπέζι και αφήνει το πάσχον χέρι να κρέμεται χαλαρά. Στη συνέχεια κάνει μικρές, ήπιες κινήσεις μπρος-πίσω, δεξιά-αριστερά ή κυκλικά. Οι εκκρεμοειδείς ασκήσεις αποτελούν ήπια μορφή κινητοποίησης, καθώς το χέρι κινείται χαλαρά με μικρές ταλαντώσεις, χωρίς να φορτίζεται έντονα η άρθρωση του ώμου.
Χρήσιμες είναι επίσης οι ήπιες διατάσεις ανύψωσης του χεριού. Για παράδειγμα, ο ασθενής μπορεί να ξαπλώσει ανάσκελα και να χρησιμοποιήσει ένα μπαστούνι ή μια πετσέτα, βοηθώντας το πάσχον χέρι να κινηθεί προς τα πάνω όσο είναι άνετο. Ο στόχος δεν είναι να πιεστεί η άρθρωση μέχρι το όριο του πόνου, αλλά να διατηρηθεί η κινητικότητα και να μειωθεί η αίσθηση «μπλοκαρίσματος». Αντίστοιχα, οι ασκήσεις έξω στροφής με βοήθεια μπορούν να βοηθήσουν σε κινήσεις που είναι απαραίτητες για καθημερινές δραστηριότητες, όπως το χτένισμα ή το ντύσιμο.
Οι ήπιες ασκήσεις ανύψωσης και έξω στροφής μπορούν να βοηθήσουν στη διατήρηση της ευλυγισίας του ώμου και να διευκολύνουν καθημερινές κινήσεις, όπως το ντύσιμο, το χτένισμα και η προσωπική φροντίδα. Σημαντικό είναι οι κινήσεις να γίνονται αργά, χωρίς απότομη πίεση και χωρίς ο ασθενής να κρατά την αναπνοή του ή να σφίγγει υπερβολικά τον αυχένα και τον κορμό του.
Ιδιαίτερη σημασία έχει και η σωστή λειτουργία της ωμοπλάτης. Πολλές φορές, όταν ο ώμος πονά, ο ασθενής σηκώνει ασυναίσθητα τον ώμο προς το αυτί ή καμπουριάζει, προσπαθώντας να αποφύγει την ενόχληση. Αυτή η στάση όμως μπορεί να αυξήσει την τάση στους μυς του αυχένα και να επιβαρύνει ακόμη περισσότερο την περιοχή. Ασκήσεις σταθεροποίησης της ωμοπλάτης, ήπια ενεργοποίηση των μυών της πλάτης και έλεγχος της στάσης μπορούν να βοηθήσουν τον ώμο να κινείται πιο οικονομικά και με λιγότερη επιβάρυνση.
Διαβάστε επίσης: Τι είναι η αρθρίτιδα ώμου;
Τι μπορεί να επιδεινώσει την οστεοαρθρίτιδα ώμου
Δεν είναι όλες οι ασκήσεις κατάλληλες για όλους τους ασθενείς. Στην οστεοαρθρίτιδα ώμου, οι κινήσεις που προκαλούν έντονο πόνο, επιμονή των συμπτωμάτων για πολλές ώρες ή αύξηση της δυσκαμψίας την επόμενη ημέρα πρέπει να επανεκτιμώνται. Η άσκηση πρέπει να βοηθά, όχι να οδηγεί σε συνεχείς εξάρσεις.
Συνήθως επιβαρυντικές είναι οι επαναλαμβανόμενες κινήσεις πάνω από το ύψος του ώμου, ειδικά όταν γίνονται με βάρος. Ασκήσεις όπως πιέσεις ώμων με αλτήρες, έντονες άρσεις πάνω από το κεφάλι, βαριές έλξεις ή απότομες κινήσεις σε μεγάλο εύρος μπορεί να ερεθίσουν την άρθρωση. Επίσης, η προσπάθεια να «σπάσει» κανείς τη δυσκαμψία πιέζοντας βίαια τον ώμο μπορεί να προκαλέσει περισσότερη φλεγμονή, πόνο και προστατευτικό μυϊκό σπασμό.
Προσοχή χρειάζεται και στις ασκήσεις με λάστιχα ή βάρη όταν γίνονται χωρίς σωστή τεχνική. Αν ο ασθενής σηκώνει τον ώμο προς το αυτί, γέρνει τον κορμό ή εκτελεί την κίνηση με πόνο, τότε η άσκηση μπορεί να μη στοχεύει στους σωστούς μυς και να επιβαρύνει την άρθρωση. Σε φάσεις έξαρσης, μπορεί να χρειαστεί προσωρινή μείωση της έντασης και επιστροφή σε πιο ήπιες κινήσεις.
Σε περιόδους έξαρσης, καλό είναι να αποφεύγονται δραστηριότητες που αυξάνουν τον πόνο, ιδιαίτερα οι επαναλαμβανόμενες κινήσεις πάνω από το κεφάλι, η βαριά άρση και οι απότομες κινήσεις σε μεγάλο εύρος. Αυτό δεν σημαίνει ότι ο ασθενής πρέπει να ακινητοποιήσει πλήρως τον ώμο του, αλλά ότι χρειάζεται προσωρινά να προσαρμόσει το πρόγραμμα και την καθημερινότητά του, ώστε να μειωθεί ο ερεθισμός της άρθρωσης.
Ο ρόλος της καθημερινότητας: τι να προσέχει ο ασθενής
Η φυσιοθεραπεία δεν περιορίζεται στις ασκήσεις που γίνονται για λίγα λεπτά μέσα στην ημέρα. Εξίσου σημαντικό είναι το πώς ο ασθενής χρησιμοποιεί τον ώμο του στην καθημερινότητα. Μικρές αλλαγές μπορούν να μειώσουν την επιβάρυνση και να περιορίσουν τις εξάρσεις. Για παράδειγμα, αντικείμενα που χρησιμοποιούνται συχνά καλό είναι να τοποθετούνται σε ύψος που δεν απαιτεί συνεχές τέντωμα του χεριού πάνω από το κεφάλι. Οι βαριές τσάντες καλό είναι να μη μεταφέρονται πάντα από την πάσχουσα πλευρά. Οι κινήσεις που προκαλούν πόνο μπορούν συχνά να γίνουν με διαφορετικό τρόπο, πιο κοντά στο σώμα και με μικρότερο μοχλό.
Ο ύπνος είναι επίσης σημαντικός. Πολλοί ασθενείς με οστεοαρθρίτιδα ώμου δυσκολεύονται να κοιμηθούν στην πάσχουσα πλευρά. Η χρήση μαξιλαριού για υποστήριξη του χεριού μπορεί να μειώσει την τάση στον ώμο και να βοηθήσει τον ασθενή να βρει πιο άνετη θέση. Αν ο πόνος στον ύπνο είναι έντονος και επίμονος, χρειάζεται επανεκτίμηση, γιατί μπορεί να δείχνει προχωρημένο στάδιο ή συνυπάρχουσα βλάβη στους τένοντες.
Σημαντικό ρόλο παίζει και η εργονομία στην εργασία. Η παρατεταμένη χρήση υπολογιστή με τους ώμους ανασηκωμένους, η κακή θέση της οθόνης, η συνεχής εργασία με το χέρι μακριά από το σώμα ή οι επαναλαμβανόμενες κινήσεις σε ύψος μπορούν να αυξήσουν την ενόχληση. Η σωστή θέση του κορμού, η στήριξη του βραχίονα και τα συχνά μικρά διαλείμματα μπορούν να βοηθήσουν στη μείωση της καταπόνησης.
Πότε η φυσιοθεραπεία δεν αρκεί
Παρότι η φυσιοθεραπεία είναι πολύτιμη, δεν μπορεί να λύσει όλες τις περιπτώσεις. Όταν η οστεοαρθρίτιδα ώμου είναι προχωρημένη, ο χόνδρος έχει φθαρεί σε μεγάλο βαθμό και ο ασθενής έχει έντονο καθημερινό πόνο, η συντηρητική αντιμετώπιση μπορεί να προσφέρει μόνο περιορισμένη ή προσωρινή ανακούφιση. Αν ο πόνος επιμένει παρά τη σωστή φυσιοθεραπεία, αν ο ασθενής δεν μπορεί να κοιμηθεί, αν η κίνηση μειώνεται συνεχώς ή αν η ποιότητα ζωής έχει επηρεαστεί σημαντικά, τότε χρειάζεται νέα ορθοπαιδική αξιολόγηση.
Σε αυτές τις περιπτώσεις, ο γιατρός μπορεί να συζητήσει πρόσθετες επιλογές, όπως ενδαρθρικές εγχύσεις ή, σε προχωρημένα στάδια, αρθροπλαστική ώμου. Η απόφαση εξαρτάται από την ηλικία, τη γενική υγεία, την κατάσταση του στροφικού πετάλου, τα απεικονιστικά ευρήματα και τις ανάγκες του ασθενούς. Η φυσιοθεραπεία μπορεί να παραμείνει σημαντική ακόμη και αν τελικά χρειαστεί χειρουργική αντιμετώπιση, γιατί βοηθά στην καλύτερη προετοιμασία του ασθενούς και στη μετεγχειρητική αποκατάσταση.
Διαβάστε επίσης στο άρθρο του Healthylab τι ισχύει για την αρθροπλαστική ώμου: Αρθροπλαστική ώμου για οστεοαρθρίτιδα: Ποιοι ασθενείς ωφελούνται περισσότερο
Η σημασία της εξειδικευμένης καθοδήγησης
Η αντιμετώπιση της οστεοαρθρίτιδας δεν πρέπει να βασίζεται σε τυχαίες ασκήσεις από το διαδίκτυο ή σε γενικές συμβουλές που δεν λαμβάνουν υπόψη το στάδιο της πάθησης. Κάθε ώμος είναι διαφορετικός. Άλλος ασθενής έχει κυρίως δυσκαμψία, άλλος έχει έντονο πόνο, άλλος έχει συνυπάρχουσα ρήξη στροφικού πετάλου και άλλος έχει προχωρημένη φθορά που μπορεί να χρειαστεί χειρουργική επέμβαση. Γι’ αυτό η συνεργασία ανάμεσα σε ορθοπαιδικό και φυσιοθεραπευτή είναι καθοριστική.
Για έναν ασθενή που αναζητά ποιος είναι ο καλύτερος χειρουργός ώμου, το ουσιαστικό ζητούμενο είναι να βρει εξειδικευμένη ομάδα που μπορεί να αξιολογήσει ολοκληρωμένα την πάθηση, να διακρίνει πότε αρκεί η συντηρητική θεραπεία και πότε χρειάζεται πιο προχωρημένη αντιμετώπιση. Η σωστή καθοδήγηση προστατεύει τον ασθενή από άσκοπες θεραπείες, υπερβολική καταπόνηση και καθυστερήσεις που μπορεί να επιδεινώσουν τη λειτουργικότητα του ώμου.
Ενημερωθείτε αναλυτικότερα διαβάζοντας τη λίστα του Iatromedia που αναδεικνύει ποιος είναι ο καλύτερος χειρουργός ώμου: Ποιος είναι ο καλύτερος χειρουργός ώμου – Top 5
Γιατί να εμπιστευτείτε τους ορθοπεδικούς χειρουργούς ώμου Δρ. Ιωάννη και Χριστόφορο Φερούση
Η αντιμετώπιση της οστεοαρθρίτιδας ώμου απαιτεί εξειδικευμένη γνώση, ακριβή διάγνωση και εξατομικευμένο θεραπευτικό πλάνο, καθώς κάθε ασθενής έχει διαφορετικό βαθμό φθοράς, διαφορετικά συμπτώματα και διαφορετικές ανάγκες στην καθημερινότητά του. Οι ορθοπαιδικοί χειρουργοί ώμου Δρ. Ιωάννης Φερούσης και Δρ. Χριστόφορος Φερούσης, μέσα από την Ειδική Ορθοπαιδική Κλινική Χειρουργικής Ώμου του Metropolitan Hospital, προσφέρουν ολοκληρωμένη φροντίδα σε όλο το φάσμα των παθήσεων του ώμου, από τη συντηρητική αντιμετώπιση και τη φυσιοθεραπευτική καθοδήγηση έως τη χειρουργική αποκατάσταση, όταν αυτή είναι απαραίτητη. Με έμφαση στη σωστή ενημέρωση, στη συνεχή παρακολούθηση και στην οργανωμένη αποθεραπεία, καθοδηγούν τον ασθενή με ασφάλεια σε κάθε στάδιο, με στόχο τη μείωση του πόνου, τη βελτίωση της λειτουργικότητας και την επιστροφή στις καθημερινές δραστηριότητες.
Συχνές ερωτήσεις για τη φυσιοθεραπεία και την οστεοαρθρίτιδα ώμου
1. Βοηθά πραγματικά η φυσιοθεραπεία στην οστεοαρθρίτιδα ώμου;
Ναι, η φυσιοθεραπεία μπορεί να βοηθήσει σημαντικά, ειδικά σε ήπια και μέτρια στάδια. Δεν αναστρέφει τη φθορά του χόνδρου, αλλά μπορεί να μειώσει τον πόνο, να βελτιώσει τη στάση, να διατηρήσει το εύρος κίνησης και να ενισχύσει τους μυς που υποστηρίζουν την άρθρωση. Το αποτέλεσμα εξαρτάται από το στάδιο της πάθησης, τη συνέπεια του ασθενούς και το αν το πρόγραμμα είναι σωστά προσαρμοσμένο.
2. Ποιες ασκήσεις είναι καλύτερες για την οστεοαρθρίτιδα ώμου;
Συνήθως βοηθούν οι ήπιες ασκήσεις κινητικότητας, όπως οι εκκρεμοειδείς κινήσεις, οι διατάσεις ανύψωσης του χεριού, οι ήπιες ασκήσεις έξω στροφής και οι ασκήσεις σταθεροποίησης της ωμοπλάτης. Ωστόσο, δεν υπάρχει μία άσκηση που να είναι ιδανική για όλους. Το πρόγραμμα πρέπει να προσαρμόζεται στον πόνο, στη δυσκαμψία, στη δύναμη και στα απεικονιστικά ευρήματα κάθε ασθενούς.
3. Πότε πρέπει να σταματήσω μια άσκηση;
Μια άσκηση πρέπει να σταματά ή να τροποποιείται όταν προκαλεί έντονο, οξύ ή αυξανόμενο πόνο, όταν αφήνει τον ώμο πολύ πιο επώδυνο για πολλές ώρες ή όταν επιδεινώνει τη δυσκαμψία την επόμενη ημέρα. Η ήπια ενόχληση μπορεί να είναι αποδεκτή, αλλά ο πόνος που επιμένει δεν πρέπει να αγνοείται. Σε αυτή την περίπτωση, χρειάζεται επικοινωνία με τον φυσιοθεραπευτή ή τον γιατρό.
4. Μπορώ να κάνω γυμναστήριο αν έχω οστεοαρθρίτιδα ώμου;
Σε πολλές περιπτώσεις, ναι, αλλά με προσαρμογές. Καλό είναι να αποφεύγονται οι βαριές πιέσεις πάνω από το κεφάλι, οι απότομες κινήσεις, τα μεγάλα φορτία και οι ασκήσεις που προκαλούν πόνο στην άρθρωση. Προτιμώνται ελεγχόμενες κινήσεις, μικρότερη αντίσταση, σωστή τεχνική και ασκήσεις που δεν επιδεινώνουν τα συμπτώματα. Η καθοδήγηση από ειδικό είναι ιδιαίτερα σημαντική.
5. Ποιος είναι ο καλύτερος χειρουργός ώμου;
Στην Ειδική Ορθοπαιδική Κλινική Χειρουργικής Ώμου του Metropolitan Hospital, η επιστημονική εμπειρία του Δρ. Ιωάννη Φερούση συνδυάζεται με τη σύγχρονη ιατρική προσέγγιση του Δρ. Χριστόφορου Φερούση, προσφέροντας υψηλού επιπέδου φροντίδα σε ασθενείς με παθήσεις του ώμου. Η κλινική καλύπτει όλο το φάσμα της αντιμετώπισης, από την πρόληψη και τη διάγνωση μέχρι τη χειρουργική αποκατάσταση και τη μετεγχειρητική αποθεραπεία, με συνεχή υποστήριξη σε κάθε στάδιο. Ο Δρ. Ιωάννης Φερούσης και ο Δρ. Χριστόφορος Φερούσης αποτελούν κορυφαία επιλογή για ασθενείς που αναζητούν ποιος είναι ο καλύτερος χειρουργός ώμου.
